01 · Ustrój państwa · lekcja 4 z 7

Rada Ministrów

The Council of Ministers: the government

Rada Ministrów, czyli rząd, prowadzi bieżącą politykę wewnętrzną i zagraniczną Polski. Na jej czele stoi Prezes Rady Ministrów, potocznie premier. Rząd potrzebuje poparcia większości w Sejmie.

The Council of Ministers, i.e. the government, runs Poland's day-to-day domestic and foreign policy. It is headed by the President of the Council of Ministers, usually called the premier (Prime Minister). The government needs the support of a majority in the Sejm.

Na skróty At a glance

1Premier + ministrowie

Skład Rady Ministrów. The PM, deputy PMs and ministers.

2Wotum zaufania

Nowy rząd musi je dostać od Sejmu. A new government needs a vote of confidence.

3Konstruktywne wotum nieufności

Odwołanie rządu tylko z nowym premierem. A government falls only if a new PM is elected.

4Wojewoda

Przedstawiciel rządu w województwie. The government's representative in each region.

Część 1 · Najważniejsze Who & what

Najważniejsze

Skład rządu Who is in the government

FunkcjaPotocznieEnglish
Prezes Rady MinistrówpremierPrime Minister
wiceprezes Rady MinistrówwicepremierDeputy Prime Minister
ministerminister, ministraminister

Większość ministrów kieruje jakimś działem administracji, na przykład finansami, zdrowiem albo sprawami zagranicznymi. Takiego ministra nazywa się ministrem działowym. Są też ministrowie bez teki, którzy wykonują zadania wyznaczone przez premiera.

Most ministers run a branch of administration, for example finance, health or foreign affairs: they are "branch ministers". There are also ministers without portfolio, who carry out tasks set by the PM.

Co robi rząd? What the government does (art. 146)

Rada Ministrów prowadzi politykę wewnętrzną i zagraniczną. Do niej należą wszystkie sprawy polityki państwa, których konstytucja nie zastrzegła dla innych organów. Rząd kieruje administracją rządową, zapewnia wykonanie ustaw, wydaje rozporządzenia, przygotowuje projekt budżetu i dba o bezpieczeństwo państwa.

The Council of Ministers conducts domestic and foreign policy. All matters of state policy not reserved for other bodies belong to it. It directs government administration, ensures laws are carried out, issues regulations, prepares the draft budget and looks after state security.

Język · Language note minister is used for women too: pani minister. The feminine ministra is increasingly common in the media and official usage, but both are accepted. Same with premier: pani premier. The plural of minister is ministrowie. Rząd also means "row"; context makes it clear.

Sprawdź się · Część 1

Jak potocznie nazywa się Prezesa Rady Ministrów?

Premier = Prezes Rady Ministrów.

Kto przygotowuje projekt budżetu państwa?

Rząd przygotowuje projekt, Sejm uchwala ustawę budżetową.

Kto to jest „minister bez teki”?

Wykonuje zadania wyznaczone przez premiera.

Do kogo należą sprawy polityki państwa, których konstytucja nie przypisała innym organom?

Art. 146 ust. 2 – domniemanie kompetencji rządu.

Część 2 · Szczegóły Forming & dismissing a government

Szczegóły

Powołanie rządu: trzy kroki Forming a government: three steps (art. 154–155)

  1. Krok 1Prezydent desygnuje premiera i na jego wniosek powołuje rząd. W ciągu 14 dni premier przedstawia w Sejmie program (exposé) i prosi o wotum zaufania. Potrzebna jest bezwzględna większość głosów.The President nominates the PM and appoints the government at the PM's request. Within 14 days the PM presents a programme (exposé) to the Sejm and asks for a vote of confidence, which needs an absolute majority.
  2. Krok 2Jeśli się nie uda, Sejm sam wybiera premiera i ministrów bezwzględną większością głosów. Prezydent ich powołuje.If that fails, the Sejm itself chooses the PM and ministers by absolute majority, and the President appoints them.
  3. Krok 3Jeśli i to się nie uda, znowu prezydent powołuje rząd, a Sejm udziela mu wotum zaufania zwykłą większością. Jeśli i teraz się nie uda, prezydent skraca kadencję Sejmu i zarządza nowe wybory.If that fails too, the President appoints a government again and the Sejm needs only a simple majority. If even that fails, the President dissolves the Sejm and calls new elections.

Po wyborach rząd składa dymisję na pierwszym posiedzeniu nowego Sejmu i działa dalej, dopóki nie powstanie nowy rząd.

After elections the government resigns at the first sitting of the new Sejm and carries on until a new one is formed.

Konstruktywne wotum nieufności Constructive vote of no confidence (art. 158)

Sejm może odwołać rząd, ale tylko wtedy, gdy jednocześnie wybiera nowego premiera. Wniosek musi podpisać co najmniej 46 posłów, a za wnioskiem musi głosować większość ustawowej liczby posłów, czyli co najmniej 231 osób. Dzięki temu Polska nie zostaje bez rządu.

The Sejm can dismiss the government, but only by electing a new PM at the same time. The motion needs at least 46 deputies' signatures and must be backed by a majority of the statutory number of deputies, at least 231. This way Poland is never left without a government.

Sejm może też wyrazić wotum nieufności pojedynczemu ministrowi: wniosek składa co najmniej 69 posłów, a decyzja zapada większością ustawowej liczby posłów (art. 159).

The Sejm can also pass a vote of no confidence in a single minister: at least 69 deputies table the motion, and it passes by a majority of the statutory number of deputies (art. 159).

wotum zaufania
vote of confidence: the Sejm supports the government
„Tak, popieramy ten rząd.”
wotum nieufności
vote of no confidence: the Sejm dismisses it
„Nie, odwołujemy ten rząd i wybieramy nowego premiera.”

Sprawdź się · Część 2

Co oznacza, że wotum nieufności jest „konstruktywne”?

Art. 158.

Ilu posłów musi podpisać wniosek o konstruktywne wotum nieufności?

46 posłów (wobec ministra – 69).

Jak nazywa się wystąpienie premiera z programem rządu?

Exposé (czyt. ekspoze).

Kiedy rząd składa dymisję po wyborach?

Art. 162 ust. 1.

Co się dzieje, gdy wszystkie trzy próby powołania rządu się nie udają?

Art. 155 ust. 2.

Część 3 · Pogłębienie Administration & history

Pogłębienie

Administracja rządowa w terenie Government administration in the regions

W każdym województwie rząd reprezentuje wojewoda, a urząd, którym kieruje, to urząd wojewódzki. Cudzoziemcy znają go dobrze: tam składa się wnioski o zezwolenie na pobyt i o uznanie za obywatela polskiego.

In each voivodeship the government is represented by the voivode (wojewoda), who runs the voivodeship office. Foreigners know it well: that's where you apply for residence permits and for recognition as a Polish citizen.

Nie myl · Don't confuse wojewoda = appointed by the Prime Minister, represents the government · marszałek województwa = chosen by the regional assembly, runs local self-government. Two different offices in the same region. More in Samorząd terytorialny.

Odpowiedzialność rządu Accountability

Członkowie rządu ponoszą odpowiedzialność polityczną przed Sejmem: solidarną (cały rząd) i indywidualną (pojedynczy minister). Za naruszenie Konstytucji lub ustawy odpowiadają też konstytucyjnie przed Trybunałem Stanu.

Members of the government bear political responsibility to the Sejm: collective (the whole government) and individual (a single minister). For violating the Constitution or a statute they are also constitutionally accountable before the Tribunal of State.

Premierzy, których warto znać Prime Ministers worth knowing

  1. 1989Tadeusz Mazowiecki, pierwszy niekomunistyczny premier w Europie Środkowo-Wschodniej po 1945 roku.The first non-communist PM in Central and Eastern Europe since 1945.
  2. 1992Hanna Suchocka, pierwsza kobieta na stanowisku premiera.The first woman Prime Minister.
  3. 1997Jerzy Buzek: cztery wielkie reformy, w tym nowy podział na 16 województw (1999). Później przewodniczący Parlamentu Europejskiego.Four major reforms, including the new map of 16 voivodeships (1999); later President of the European Parliament.
  4. 2007Donald Tusk: premier w latach 2007–2014, potem przewodniczący Rady Europejskiej; ponownie premier od grudnia 2023 roku.PM 2007–2014, then President of the European Council; PM again from December 2023.

Siedzibą premiera jest Kancelaria Prezesa Rady Ministrów (KPRM) w Alejach Ujazdowskich w Warszawie.

The PM's seat is the Chancellery of the Prime Minister (KPRM) on Aleje Ujazdowskie in Warsaw.

Sprawdź się · Część 3

Kto reprezentuje rząd w województwie?

Art. 152.

Gdzie składa się wniosek o uznanie za obywatela polskiego?

Decyzję o uznaniu za obywatela wydaje wojewoda.

Kto był pierwszą kobietą premierem w Polsce?

Hanna Suchocka, 1992–1993.

Kto był pierwszym niekomunistycznym premierem po 1989 roku?

Powołany w sierpniu 1989 r.

Co oznacza „solidarna” odpowiedzialność rządu?

Solidarna = wspólna; indywidualna = jednego ministra.

Kluczowe daty Key dates

DataWydarzenieEvent
24.08.1989Sejm wybiera Tadeusza Mazowieckiego na premieraMazowiecki chosen as PM
1992Hanna Suchocka premieremfirst woman PM
1.01.1999reforma administracyjna: 16 województwadministrative reform: 16 voivodeships
13.12.2023zaprzysiężenie rządu Donalda TuskaTusk's government sworn in

Słownictwo Key vocabulary

PolskiEnglish
rząd, gabinetgovernment, cabinet
Prezes Rady Ministrów, premierPrime Minister
wicepremierdeputy Prime Minister
ministerstwo, resortministry, department
minister bez tekiminister without portfolio
desygnować, powołać, odwołaćnominate, appoint, dismiss
wotum zaufania / nieufnościvote of confidence / no confidence
dymisja · podać się do dymisjiresignation · to resign
exposégovernment programme speech
rozporządzenieregulation
koalicja rządząca · opozycjaruling coalition · opposition
wojewoda · urząd wojewódzkivoivode · voivodeship office

Fiszki Flashcards

Kto stoi na czele rządu?head of government
Prezes Rady Ministrów, czyli premier
Kto desygnuje premiera?nominates the PM
Prezydent
Ile dni ma premier na exposé i wotum zaufania?days
czternaście dni
Odwołanie rządu z wyborem nowego premieraconstructive…
konstruktywne wotum nieufności
Podpisy pod wnioskiem o wotum nieufności dla rządusignatures
czterdziestu sześciu posłów
Przedstawiciel rządu w województwiegovernment's man in the region
wojewoda
Pierwszy niekomunistyczny premier1989
Tadeusz Mazowiecki
Pierwsza kobieta premierfirst woman PM
Hanna Suchocka

Test egzaminacyjny Exam-style test

Pytania w stylu egzaminu. Exam-style questions, all in Polish. Try them with EN hidden.

Test · Rada Ministrów

1. Kto wchodzi w skład Rady Ministrów?

Art. 147.

2. Komu udziela się wotum zaufania?

Sejm udziela wotum zaufania rządowi.

3. Jaka większość jest potrzebna do konstruktywnego wotum nieufności?

Art. 158.

4. Kto wydaje rozporządzenia?

Rozporządzenia wydaje się na podstawie ustawy, aby ją wykonać.

5. Kto może odwołać pojedynczego ministra przez wotum nieufności?

Art. 159.

6. Kto prowadzi politykę zagraniczną Polski?

Art. 146 – rząd prowadzi politykę zagraniczną; prezydent reprezentuje państwo.

7. Kto powołuje wojewodę?

Wojewoda jest przedstawicielem Rady Ministrów.

8. Przed kim członkowie rządu odpowiadają konstytucyjnie?

Art. 156.

Ściąga Cheat sheet

Rada Ministrów

Skład i zadania

  • premier + wicepremierzy + ministrowie
  • polityka wewnętrzna i zagraniczna
  • wszystko, czego konstytucja nie dała innym
  • projekt budżetu, rozporządzenia

Powołanie (3 kroki)

  • 1. prezydent → 14 dni → exposé + wotum zaufania (bezwzględna większość)
  • 2. Sejm wybiera (bezwzględna większość)
  • 3. prezydent → Sejm zwykłą większością → albo nowe wybory

Odwołanie

  • konstruktywne wotum nieufności: 46 posłów, 231 głosów, nowy premier
  • minister: 69 posłów, 231 głosów
  • Trybunał Stanu
  • wojewoda = rząd w województwie