09 · Składnia · Syntax

Spójniki

Conjunctions: and, but, because, so, although…

i / a and / and (contrast)bo / ponieważ becausewięc / dlatego sochociaż although

Conjunctions glue your sentences together, and they're where your Polish starts to sound fluent instead of choppy. Two things matter most: choosing the right register (bo in chat, ponieważ at work, gdyż in writing), and commas, which Polish uses before almost every subordinate clause: Wiem, że… Myślę, że…. The famous trap: i and a both mean "and", but a signals a contrast.

czerwony = the conjunction🔊 = listenEN (top right) = hide translations

Na skróty At a glance

MeaningCasualNeutralFormal / written
andii · a (contrast)oraz · natomiast
butalealelecz · jednak
oralboalbo · lubbądź · lub
becauseboponieważgdyż · bowiem
so, thereforewięc · todlategozatem · toteż
althoughchoćchociaż · mimo żeaczkolwiek · pomimo że
whenjakkiedygdy
1a = and (contrast)

Ja piję kawę, a on herbatę.

2Comma before a, ale, że, bo…

Wiem, że… Lubię, ale…

3No comma before i, lub, albo

Kawa i ciastko. Herbata lub sok.

4Register matters

bo → ponieważ → gdyż

Poziom 1 · Podstawy Basics

A2 The everyday conjunctions and the i / a difference.

1.1 I czy a? And vs and-but

i: simple addition (same direction)
a: contrast, comparison, new subject
Mam psa i kota.
↔
Ja mam psa, a siostra kota.
Gotuję i sprzątam.
↔
Ja gotuję, a ty sprzątasz.
Marek i Ania są w kinie.
↔
Marek jest w kinie, a Ania w domu.

A also starts a question about the other person: Jestem z Polski. A ty? (And you?)

1.2 Ale, albo, bo, że Core conjunctions

Hotel był mały, ale czysty.

The hotel was small but clean.

Chcesz kawę albo herbatę?

Do you want coffee or tea? (offer)

Nie przyszedł, bo był chory.

He didn't come because he was ill.

Myślę, że AI zmieni edukację.

I think (that) AI will change education.

Było późno, więc poszliśmy spać.

It was late, so we went to bed.

Kiedy byłem dzieckiem, czytałem komiksy.

When I was a child, I read comics.

"That" can't be dropped English "I think he's right" drops "that". Polish never drops że: Myślę, że ma rację. And there's always a comma before it.

Sprawdź się · Poziom 1

Write the conjunction. Press Enter to check one answer and move to the next.

  1. Kupiłem chleb mleko. (and)
  2. Ja lubię góry, mój mąż morze. (and, contrast)
  3. Jest drogo, warto. (but)
  4. Nie idę, pada. (because)
  5. Wiem, masz rację. (that)
  6. Jestem zmęczony, zostaję w domu. (so)
  7. Pociągiem autobusem. (or)
  8. Jestem z Polski. ty? (and you?)

Poziom 2 · Średniozaawansowany Intermediate

B1 Cause and result in three registers, concession, and time conjunctions.

2.1 Bo, ponieważ, gdyż · więc, dlatego, zatem Cause and result

ConjunctionRegisterPositionPrzykład
bocasualsecond clauseZostaję, bo pada.
ponieważneutraleither clausePonieważ pada, zostaję.
gdyżformal, writtensecond clauseSpotkanie odwołano, gdyż prezes jest chory.
więcneutralresultPada, więc zostaję.
dlategoneutralresult ("that's why")Pada. Dlatego zostaję.
zatem / toteżformalresultDane są kompletne, zatem możemy zaczynać.

Inflacja spadła, dlatego bank obniżył stopy.

Inflation fell, which is why the bank cut rates.

Ponieważ egzamin jest jutro, uczę się całą noc.

Since the exam is tomorrow, I'm studying all night.

2.2 Chociaż, mimo że, choć Although

Chociaż padało, poszliśmy na spacer.

Although it was raining, we went for a walk.

Mimo że jest młody, ma duże doświadczenie.

Although he's young, he has a lot of experience.

Mars jest mały, choć wydaje się jasny.

Mars is small, though it looks bright.

Kupiłem to, chociaż było drogie.

I bought it even though it was expensive.

Mimo + noun (D.) = despite: mimo deszczu (despite the rain). Mimo że + clause = although.

2.3 Kiedy, zanim, aż, odkąd, dopóki Time conjunctions

ConjunctionEnglishPrzykład
kiedy / gdy / jakwhenKiedy wrócę, zadzwonię.
zanimbeforeZanim wyjdziesz, zamknij okno.
ażuntil (something happens)Poczekam, aż skończysz.
dopóki (nie)as long as / untilDopóki pada, siedzimy w domu. · Dopóki nie przestanie padać…
odkądsinceOdkąd mam psa, więcej spaceruję.
kiedy tylko / jak tylkoas soon asJak tylko dostanę wyniki, dam ci znać.

Future after kiedy / zanim / jak tylko: Polish uses the future, unlike English: Kiedy wrócę, zadzwonię. (When I get back…) Conditions with jeśli: see Zdania warunkowe; purpose with żeby: see Zdania z żeby.

Sprawdź się · Poziom 2

Formal email: “…, because the director is ill.”

Formal → gdyż / ponieważ.

“That's why I'm late.”

Result → dlatego.

“Although it was cold…”

Clause → chociaż / mimo że.

“despite the cold”

mimo + D.

“I'll wait until you finish.”

until → aż.

“When I get back, I'll call.”

Future in both clauses.

Uzupełnij · Fill in

  1. Zostaję w domu, jestem chory. (because)
  2. Było ciepło, pojechaliśmy nad morze. (so)
  3. był zmęczony, pracował dalej. (although)
  4. Mimo padało, grali mecz.
  5. zaczniesz, przeczytaj instrukcję. (before)
  6. Poczekam, wrócisz. (until)
  7. pracuję zdalnie, mam więcej czasu. (since)
  8. Jak skończę, zadzwonię. (as soon as)

Poziom 3 · Zaawansowany Advanced

B2 Paired conjunctions, contrast words for writing, and czyli / skoro.

3.1 Zarówno… jak i… Paired conjunctions

PairEnglishPrzykładComma?
zarówno… jak i…both… and…Zarówno dzieci, jak i dorośli byli zachwyceni.before jak i
albo…, albo…either… or…Albo zostajesz, albo idziesz.before 2nd albo
ani…, ani…neither… nor…Nie mam ani czasu, ani ochoty.before 2nd ani
nie tylko…, ale (i / też)…not only… but also…Nie tylko pisze, ale i maluje.before ale
czy…, czy…whether… or…Czy deszcz, czy słońce, idziemy.before 2nd czy
z jednej strony…, z drugiej (strony)…on the one hand… on the other…Z jednej strony to drogie, z drugiej bardzo wygodne.between halves

Zarówno klienci, jak i pracownicy są zadowoleni.

Both clients and employees are satisfied.

Z jednej strony akcje rosną, z drugiej ryzyko jest duże.

On the one hand shares are rising; on the other, the risk is high.

3.2 Natomiast, lecz, jednak Contrast in writing

Fizyka jest trudna, natomiast chemia łatwa.

Physics is hard, whereas chemistry is easy. (formal "a")

Nie był to sukces, lecz porażka.

It wasn't a success but a failure. (literary "ale")

Plan był dobry. Nie udało się go jednak zrealizować.

The plan was good. However, it couldn't be carried out.

Model jest szybki. Ma jednak swoje ograniczenia.

The model is fast. It does, however, have its limitations.

Jednak can move around the sentence (often 2nd position). Natomiast can also come second: Ja natomiast wolę herbatę.

3.3 Czyli, skoro, to znaczy Explaining and concluding

Wracam w piątek, czyli za trzy dni.

I'm back on Friday, that is, in three days.

Skoro jest promocja, kupię dwa.

Since there's a sale, I'll buy two.

To trudne, to znaczy wymaga czasu.

It's hard, I mean, it takes time.

Skoro już tu jesteśmy, zobaczmy zamek.

Now that we're here, let's see the castle.

Sprawdź się · Poziom 3

  1. Zarówno Ania, i Marek przyszli.
  2. teraz, albo nigdy.
  3. Nie lubię ani zimy, jesieni.
  4. Z jednej strony tanio, z daleko.
  5. Ja lubię kawę, ty herbatę. (whereas, formal)
  6. To nie był błąd, decyzja. (but, literary)
  7. Jutro jest sobota, nie pracujemy. (that is)
  8. nie masz czasu, pójdę sama. (since, given that)

Poziom 4 · Biegłość Fluent & native usage

C1–C2 Formal and literary conjunctions, their typical misuses, comma traps, and idioms.

4.1 Bowiem, jako że, aczkolwiek Formal and literary conjunctions

ConjunctionMeaningPrzykładNote
bowiemfor, becauseNie przyszedł, był bowiem chory.never first: 2nd position
jako żesince, asJako że jest późno, kończymy.formal
aczkolwiekalthough, albeitPlan dobry, aczkolwiek ryzykowny.often misused as a "smart" ale
tudzieżand also, as well asksiążki tudzież czasopismaliterary; often misused for "or"
wszakafter allWszak mówiłem…literary (= przecież)
bądźortelefonicznie bądź mailowoformal, official
a mianowicienamelyMamy jeden problem, a mianowicie czas.formal

4.2 Pomimo że, dlatego że Comma traps

Heard / writtenStatusCorrect
Pomimo, że padało…error (no comma inside)Pomimo że padało…
Mimo, że…errorMimo że…
dlatego że / dlatego, żeboth allowedcomma optional
Kawa, i ciastko.errorKawa i ciastko.
Wiem że masz rację.errorWiem, że masz rację.
i…, i… (repeated)comma before 2nd iI śmiać się chce, i płakać.

4.3 Bo tak! A jednak! Colloquial uses

Dlaczego? · Bo tak! / Bo nie!

Why? · Just because! / Because I said no!

A co, jeśli się nie uda?

And what if it doesn't work?

Co prawda pada, ale jest ciepło.

Admittedly it's raining, but it's warm.

Ser, wędlina, pieczywo i tak dalej (itd.).

Cheese, cold meats, bread and so on (etc.).

4.4 Idiomy Idioms built on conjunctions

Albo rybki, albo akwarium.

Either the fish or the aquarium.

You can't have your cake and eat it.

Chcesz wolny weekend i nadgodziny? Albo rybki, albo akwarium.

ani be, ani me

neither "be" nor "me"

not a peep, not a word

Na pytanie nauczyciela ani be, ani me.

i tak, i nie

both yes and no

yes and no, it's complicated

Podoba ci się? · I tak, i nie.

ni mniej, ni więcej, tylko…

neither less nor more than…

nothing less than…

Zażądał ni mniej, ni więcej, tylko podwyżki.

Tak czy owak / tak czy siak

this way or that

either way, anyway

Tak czy owak, jedziemy jutro.

Sprawdź się · Poziom 4

Correct punctuation:

No comma inside mimo że.

Where does bowiem go?

bowiem: 2nd position.

“You can't have your cake and eat it.”

Idiom.

Official: “by phone or email”

bądź = or (formal).

Correct:

Comma before że.

Uzupełnij

  1. Nie przyszła, była chora. (formal because)
  2. że jest późno, kończymy.
  3. Albo rybki, albo .
  4. Na pytanie ani be, ani .
  5. Co drogo, ale warto.
  6. Dlaczego? · Bo !

Najczęstsze błędy Top mistakes

Ja piję kawę i on herbatę.
Ja piję kawę, a on herbatę.
Contrast → a.
Myślę ma rację.
Myślę, że ma rację.
że can't be dropped.
Wiem że…
Wiem, że…
Comma before że.
Mimo, że był chory…
Mimo że był chory…
No comma inside.
Kiedy wracam jutro, zadzwonię.
Kiedy jutro wrócę, zadzwonię.
Future after kiedy.
Bowiem był chory, nie przyszedł.
Nie przyszedł, był bowiem chory.
bowiem never first.
mimo że deszczu
mimo deszczu / mimo że padało
mimo + noun · mimo że + clause.
Poczekam, zanim skończysz.
Poczekam, aż skończysz.
until → aż.

Fiszki Flashcards: say the conjunction out loud before flipping

and (contrast)
a
but (formal)
lecz
because (3 registers)
bo · ponieważ · gdyż
so / that's why
więc / dlatego
although
chociaż / mimo że
despite the rain
mimo deszczu
before (conj.)
zanim
until
aż / dopóki nie
since (time)
odkąd
since (given that)
skoro
that is, i.e.
czyli
both… and…
zarówno…, jak i…
either… or…
albo…, albo…
on the one hand… on the other…
z jednej strony…, z drugiej…
whereas (formal)
natomiast
can't have your cake and eat it
albo rybki, albo akwarium

Test końcowy Mixed test (all levels)

Mixed on purpose. Choose the conjunction that fits meaning and register.

  1. Mam brata siostrę.
  2. On pracuje, ona studiuje.
  3. Lubię ten film, jest za długi.
  4. Wiem, to trudne.
  5. Nie jadę, nie mam biletu.
  6. Pada, bierzemy taksówkę.
  7. że był chory, przyszedł do pracy.
  8. wyjdziesz, wyłącz komputer.
  9. Poczekaj, skończę.
  10. Zarówno ja, i ty.
  11. Nie mam ani pieniędzy, czasu.
  12. już jesteś, pomóż mi.
  13. W piątek, pojutrze.
  14. Spotkanie odwołano, prezes jest chory. (formal)

Ściąga Cheat sheet

Spójniki

Podstawowe

  • i (and) · a (and, contrast) · ale · albo / lub
  • bo → ponieważ → gdyż
  • więc · dlatego · zatem
  • że (never dropped)
  • kiedy · zanim · aż · odkąd · skoro

Pary

  • zarówno…, jak i…
  • albo…, albo… · ani…, ani…
  • nie tylko…, ale też…
  • z jednej strony…, z drugiej…
  • natomiast · lecz · jednak · czyli

Przecinki i styl

  • comma: a, ale, że, bo, więc, kiedy, który
  • no comma: i, lub, albo (single), mimo że (inside)
  • bowiem: 2nd position
  • aczkolwiek · tudzież · bądź (formal)
  • albo rybki, albo akwarium