06 · Czasowniki · lekcja 13 z 14

Imiesłowy

Participles & verbal nouns

czytanie reading (noun)czytając while readingczytający who is readingprzeczytawszy having read

One verb, five extra forms. Polish turns verbs into nouns (czytanie), adjectives (czytający, czytany) and adverbs (czytając, przeczytawszy). They make writing compact and formal. In speech you mostly need the verbal noun and the -ąc form; the rest is for reading the news, contracts and literature.

czerwony = the participle ending🔊 = listenEN (top right) = hide translations

Na skróty At a glance

FormBuilt fromAspectPrzykładEnglish
Rzeczownik odczasownikowypassive stem + -nie / -ciebothczytanie, przeczytanie, piciereading, drinking
Imiesłów współczesnyoni (present) + -cndk. onlyczytając, idącwhile reading
Imiesłów czynnyoni (present) + -cyndk. onlyczytający, -ca, -ce(who is) reading
Imiesłów bierny-ny / -ony / -tyboth (transitive)czytany, przeczytany, zamknięty(being) read, closed
Imiesłów uprzednipast stem + -wszy / -łszydk. onlyprzeczytawszy, zjadłszyhaving read
1-nie / -cie = noun

Gotowanie to moja pasja. Palenie wzbronione.

2-ąc = while doing

Gotuję, słuchając podcastów. Same subject only!

3-ący = who is doing

rosnące ceny, latający talerz, declines like an adjective.

4-wszy = having done

Zjadłszy obiad, wyszedł. Formal and written.

Poziom 1 · Podstawy Basics

B1 Verbal nouns, and doing two things at once with -ąc.

1.1 Czytanie, pływanie Verbal nouns: -nie / -cie

Take the passive participle (czytany, zrobiony, umyty) and change -ny → -nie, -ty → -cie. The result is a neuter noun that declines like zdjęcie.

BezokolicznikRzeczownikBezokolicznikRzeczownik
czytaćczytaniepićpicie
gotowaćgotowaniemyćmycie
pływaćpływanieżyćżycie
palićpalenieodkryćodkrycie
uczyć sięuczenie sięzamknąćzamknięcie
inwestowaćinwestowanieotworzyćotwarcie

Gotowanie to moja pasja.

Cooking is my passion.

Palenie wzbronione.

No smoking. (sign)

Regularne oszczędzanie daje lepsze efekty niż spekulacja.

Regular saving gives better results than speculation.

Trenowanie dużych modeli jest bardzo drogie.

Training large models is very expensive.

Zostało nam jeszcze zwiedzanie Wawelu.

We still have to see Wawel.

Odkrycie penicyliny zmieniło medycynę.

The discovery of penicillin changed medicine.

"I like reading": infinitive or noun? After lubić, Polish usually prefers the infinitive: Lubię czytać. The noun works when it's the topic: Czytanie to mój sposób na stres. · Interesuję się gotowaniem.

1.2 Słowa, które były czasownikami Verbal nouns that became everyday words

  • jedzenie food
  • picie drinks
  • mieszkanie flat
  • zdjęcie photo
  • pytanie question
  • zadanie task
  • zebranie meeting
  • zaproszenie invitation
  • wykształcenie education
  • ubezpieczenie insurance
  • wydanie edition
  • życie life

1.3 Czytając "While doing": -ąc

Take the oni form of the present tense and add -c: czytają → czytając, idą → idąc, są → będąc. It never changes. It means the same person is doing two things at the same time.

Gotuję, słuchając podcastów.

I cook while listening to podcasts.

Wracając z pracy, kupiłem chleb.

On my way back from work, I bought bread.

Będąc w Krakowie, koniecznie odwiedź Kazimierz.

While you're in Kraków, be sure to visit Kazimierz.

Nie rozmawiaj przez telefon, prowadząc samochód.

Don't talk on the phone while driving.

Always separate the -ąc phrase with commas.

Sprawdź się · Poziom 1

Write the form. Press Enter to check one answer and move to the next.

  1. to dobry sport. (pływać → noun)
  2. wzbronione. (palić → noun)
  3. wody jest zdrowe. (pić → noun)
  4. Interesuję się (gotowanie, Narzędnik)
  5. Gotuję, muzyki. (słuchać, -ąc)
  6. do domu, spotkałem Anię. (wracać, -ąc)
  7. w Paryżu, zobacz Luwr. (być, -ąc)
  8. Uczę się, fiszki. (pisać, -ąc)

Poziom 2 · Średniozaawansowany Intermediate

B1–B2 Participles that work like adjectives: active -ący and passive -ny / -ty.

2.1 Czytający Active participle: -ący, -ąca, -ące

oni-form + -cy, then decline like an adjective. Only from imperfective verbs.

Bezokolicznikonim. / ż. / n.lm. męskoos. / niemęskoos.
czytaćczytajączytający / -ca / -ceczytający / czytające
rosnąćrosnąrosnący / -ca / -cerosnący / rosnące
pracowaćpracująpracujący / -ca / -cepracujący / pracujące
lataćlatająlatający / -ca / -celatający / latające

Rosnące stopy procentowe uderzają w kredytobiorców.

Rising interest rates are hitting borrowers.

Widziałem spadającą gwiazdę.

I saw a falling (shooting) star.

Kobieta czytająca książkę to moja siostra.

The woman reading a book is my sister.

Firma szuka programistów znających Pythona.

The company is looking for programmers who know Python.

Participle = "który" clause Kobieta czytająca książkę = Kobieta, która czyta książkę. The participle is more compact and more formal; in speech, który is more common.

2.2 Czytany, przeczytany Passive participle as an adjective

You know it from Strona bierna. On its own, it works as an adjective. Ndk. = being done; dk. = done (a result).

To najczęściej czytana książka w Polsce.

It's the most widely read book in Poland.

Na stole leżał przeczytany list.

A letter, already read, lay on the table.

Zamów pieczonego kurczaka z gotowanymi ziemniakami.

Order roast chicken with boiled potatoes.

Zamówiony towar wyślemy jutro.

We'll send the ordered goods tomorrow.

Many have become ordinary adjectives: zmęczony, zainteresowany, zaskoczony, zakochany, wykształcony, zajęty, otwarty.

Sprawdź się · Poziom 2

Choose the correct form.

___ ceny martwią klientów.

Adjective before a noun → -ące.

Kobieta ___ gazetę.

Agrees with kobieta (ż.).

A letter that has been read:

No active participle from dk.; passive participle.

Programiści ___ Pythona.

Men → -ący.

Ziemniaki ___ (boiled).

Passive: someone boiled them.

Widziałem ___ gwiazdę.

Biernik ż. -ącą.

Uzupełnij · Fill in

  1. ceny martwią ludzi. (rosnąć)
  2. Mężczyzna na ławce. (spać)
  3. Szukamy osób po niemiecku. (mówić, Dopełniacz lm.)
  4. To najczęściej film roku. (oglądać, passive m.)
  5. paczki wyślemy jutro. (zamówić, passive lm.)
  6. Jestem bardzo (zmęczyć)
  7. talerz. (latać)
  8. Firma zatrudnia ludzi zdalnie. (pracować, Dopełniacz lm.)

Poziom 3 · Zaawansowany Advanced

B2 The same-subject rule (a classic error, even for natives), the anterior -wszy, and aspect in verbal nouns.

3.1 Ten sam podmiot The -ąc and -wszy rule

The adverbial participle must have the same subject as the main verb. If the subjects differ, use a full clause.

Wchodząc do pokoju, zgasło światło.
Kiedy wchodziłem do pokoju, zgasło światło.
"I" entered, but "the light" went out: different subjects.
Będąc w Krakowie, padał deszcz.
Kiedy byłem w Krakowie, padał deszcz.
The rain wasn't in Kraków as a tourist!
Czytając ten raport, wydaje się, że firma ma problemy.
Czytając ten raport, odnoszę wrażenie, że firma ma problemy.
Give the participle a real subject.

3.2 Przeczytawszy "Having done": -wszy / -łszy

From perfective verbs: past stem + -wszy after a vowel, -łszy after a consonant. The action happened before the main one. It's formal and written; in speech use kiedy / jak + past or po + verbal noun.

Past (on)-wszySpoken equivalent
przeczytałprzeczytawszykiedy przeczytał / po przeczytaniu
zrobiłzrobiwszyjak zrobił
wziąłwziąwszypo wzięciu
zjadłzjadłszypo zjedzeniu
wszedłwszedłszykiedy wszedł

Zjadłszy obiad, wyszedł na spacer.

Having eaten lunch, he went out for a walk.

Przeanalizowawszy dane, zarząd podjął decyzję.

Having analysed the data, the board made a decision.

Po zjedzeniu obiadu poszliśmy na spacer.

After lunch we went for a walk. (natural spoken alternative)

Po przeczytaniu raportu sprzedałem akcje.

After reading the report, I sold the shares.

3.3 Aspekt w rzeczownikach czytanie vs przeczytanie

Ndk. noun: the activity
Dk. noun: the completed act
Czytanie zajmuje mi godzinę dziennie.
↔
Po przeczytaniu umowy podpisałem ją.
Budowanie zaufania trwa latami.
↔
Zbudowanie mostu kosztowało miliard.

Sprawdź się · Poziom 3

  1. Kiedy do pokoju, zgasło światło. (wchodzić, past)
  2. obiad, wyszedł. (zjeść, -łszy)
  3. list, rozpłakała się. (przeczytać, -wszy)
  4. Po umowy podpisałem ją. (przeczytanie, Miejscownik)
  5. Po obiadu poszliśmy na spacer. (zjedzenie, Miejscownik)
  6. parasol, wyszła z domu. (wziąć, -wszy)
  7. zaufania trwa latami. (budować, noun)
  8. mostu trwało trzy lata. (zbudować, noun)

Poziom 4 · Biegłość Fluent & native usage

C1–C2 Participles that became nouns, spelling nie, formal style, and fixed participle phrases.

4.1 Imiesłowy jako rzeczowniki Participles used as nouns

WordMeaningPrzykład
niepalącynon-smokerStolik dla niepalących, proszę.
podróżnitravellers, passengersPodróżni proszeni są o zachowanie ostrożności.
wierzącybelieverJest głęboko wierzący.
oskarżonydefendantOskarżony nie przyznał się do winy.
poszkodowanyvictim, injured partyW wypadku jest dwóch poszkodowanych.
zaginionymissing personPolicja szuka zaginionego.
zmarłythe deceasedRodzina zmarłego prosi o ciszę.
uczonyscholarKopernik był wielkim uczonym.

4.2 Pisownia „nie” Together or separate?

Together (adjective-like)Separate (adverb-like)
niepalący, nieprzeczytany, niezrozumiany, niedokończonynie wiedząc, nie mając, nie przeczytawszy

Mam w skrzynce sto nieprzeczytanych maili.

I have a hundred unread emails in my inbox.

Nie wiedząc, co powiedzieć, uśmiechnąłem się.

Not knowing what to say, I smiled.

4.3 Styl formalny Participles in official texts

Następujące produkty są objęte promocją…

The following products are included in the promotion…

Zgodnie z obowiązującymi przepisami…

In accordance with the regulations in force…

Wiodąca spółka technologiczna ogłosiła wyniki.

A leading tech company announced its results.

Wyżej wymieniony pracownik…

The above-mentioned employee…

4.4 Utarte zwroty Fixed participle phrases

szczerze mówiąc / prawdę mówiąc

speaking honestly / speaking the truth

to be honest

Szczerze mówiąc, nie podobał mi się ten film.

biorąc pod uwagę

taking into consideration

considering, given

Biorąc pod uwagę koszty, to dobra oferta.

ogólnie rzecz biorąc

taking the thing generally

generally speaking

Ogólnie rzecz biorąc, wyniki są pozytywne.

pomijając…

omitting…

apart from…, leaving aside…

Pomijając cenę, to świetny samochód.

zważywszy na

having weighed

considering (formal)

Zważywszy na ryzyko, nie polecam tej inwestycji.

Tonący brzytwy się chwyta.

A drowning man grabs a razor.

A drowning man will clutch at a straw.

Wziął kolejny kredyt. Tonący brzytwy się chwyta.

Śpiąca Królewna · Latający Holender

The Sleeping Princess · The Flying Dutchman

Sleeping Beauty · The Flying Dutchman

Titles built on active participles.

Sprawdź się · Poziom 4

Correct spelling:

nie + adjectival participle → together.

Correct spelling:

nie + adverbial participle → separate.

“Biorąc pod uwagę koszty” means…

Fixed phrase.

“Stolik dla niepalących” is…

niepalący = non-smoker.

Uzupełnij

  1. Szczerze , nie wiem.
  2. pod uwagę pogodę, zostańmy w domu.
  3. Ogólnie rzecz , jest dobrze.
  4. Tonący brzytwy się .
  5. Mam pięć wiadomości. (unread, Dopełniacz lm.)
  6. Zgodnie z przepisami… (obowiązywać, Narzędnik lm.)

Najczęstsze błędy Top mistakes

Wchodząc do pokoju, zgasło światło.
Kiedy wchodziłem do pokoju, zgasło światło.
-ąc needs the same subject.
przeczytający student
student, który przeczytał
No -ący from perfective verbs.
Kobieta czytający gazetę.
Kobieta czytająca gazetę.
-ący agrees like an adjective.
Stolik dla nie palących.
Stolik dla niepalących.
nie + adjectival participle → together.
Niewiedząc, co robić…
Nie wiedząc, co robić…
nie + -ąc → separate.
Słuchając muzyki gotuję.
Słuchając muzyki, gotuję.
Comma after the participle phrase.
Zjadłwszy obiad…
Zjadłszy obiad…
After a consonant: -łszy.

Fiszki Flashcards: say the form out loud before flipping

pływać → noun
pływanie
pić → noun
picie
odkryć → noun
odkrycie
czytać → while reading
czytając
być → while being
będąc
iść → while walking
idąc
rosnąć → rising (ceny)
rosnące
spadać → falling (gwiazda)
spadająca
przeczytać → having read
przeczytawszy
zjeść → having eaten
zjadłszy
after reading (the report)
po przeczytaniu
non-smoker
niepalący
unread (emails)
nieprzeczytane
to be honest
szczerze mówiąc
considering
biorąc pod uwagę
generally speaking
ogólnie rzecz biorąc

Test końcowy Mixed test (all levels)

Mixed on purpose. Noun, -ąc, -ący, passive, or -wszy?

  1. to moje hobby. (gotować → noun)
  2. Pracuję, muzyki. (słuchać)
  3. inflacja martwi ekonomistów. (rosnąć, ż.)
  4. To najczęściej model telefonu. (kupować, passive m.)
  5. śniadanie, wyszła do pracy. (zjeść, -łszy)
  6. Po filmu poszliśmy spać. (obejrzenie, Miejscownik)
  7. z pracy, zrobiłam zakupy. (wracać)
  8. Szukamy kandydatów angielski. (znać, Dopełniacz lm.)
  9. Mam dziesięć wiadomości. (unread)
  10. , co powiedzieć, milczałem. (not knowing)
  11. mówiąc, jestem zmęczony.
  12. nowej planety to sensacja. (odkryć → noun)
  13. w Gdańsku, zobacz Westerplatte. (być)
  14. Stolik dla , proszę. (non-smokers)

Ściąga Cheat sheet

Imiesłowy

Formy

  • noun: -nie / -cie: czytanie, picie
  • while: oni + -c: czytając (ndk.)
  • who is: oni + -cy: czytający (ndk.)
  • passive: -ny / -ty: czytany, zamknięty
  • having: -wszy / -łszy: przeczytawszy (dk.)

Zasady

  • -ąc / -wszy = same subject as main verb
  • commas around the phrase
  • nie + -ący / -ny → together
  • nie + -ąc / -wszy → separate

Zwroty

  • szczerze / prawdę mówiąc
  • biorąc pod uwagę · zważywszy na
  • ogólnie rzecz biorąc · pomijając
  • po przeczytaniu (spoken -wszy)