04 · Zaimki · Pronouns

Zaimki pytajne i względne

Interrogative & relative pronouns: who, what, which, whose

kto? co? who? what?jaki? który? what kind? which?czyj? whose?…, który… …who / which…

The same words ask questions (Który autobus?) and link clauses (autobus, którym jadę). They decline, and in relative clauses they follow a double rule: gender and number come from the noun they refer to, but the case comes from their role in the new clause. Kobieta, którą znam (I know her → B.) · Kobieta, której pomagam (I help her → C.).

czerwony = the pronoun🔊 = listenEN (top right) = hide translations

Na skróty At a glance

PytanieEnglishPrzykład
kto? (kogo, komu, kim)who?Kto to jest? Z kim rozmawiasz?
co? (czego, czemu, czym)what?Co robisz? O czym myślisz?
jaki? jaka? jakie?what kind? what … like?Jaki to film? Jaka jest pogoda?
który? która? które?which (one)?Który autobus jedzie do centrum?
czyj? czyja? czyje?whose?Czyj to telefon?
ile? / ilu?how many / much?Ile kosztuje? Ilu było studentów?
1kto / co decline

kogo, komu, kim · czego, czemu, czym

2jaki = kind, który = which

Jaki samochód? (what type) · Który? (which one)

3który: gender from noun, case from clause

dom, w którym mieszkam

4Comma before który

Książka, którą czytam, …

Poziom 1 · Podstawy Basics

A2 The question words and the key difference between jaki and który.

1.1 Kto? Co? Who? What?

Kto always takes a singular masculine verb, even for women or groups. Co takes a neuter one.

Kto dzwonił? · Ania.

Who called? · Ania. (dzwonił, masculine form)

Kto z was był na zebraniu?

Which of you was at the meeting?

Co się stało?

What happened? (neuter)

Co to jest sztuczna inteligencja?

What is artificial intelligence?

1.2 Jaki czy który? What kind vs which one

jaki: quality, type, "what is it like?"
który: choice from a set, "which one?"
Jaki masz samochód? · Elektryczny.
↔
Który samochód jest twój? · Ten czerwony.
Jaka jest pogoda?
↔
Która jest godzina?
Jakie filmy lubisz?
↔
Który film wybierasz: ten czy tamten?
Time = która Która (jest) godzina? (What time is it?) · O której? (At what time?) See Godziny i daty.

1.3 Czyj? Ile? Whose? How many?

Ile kosztuje ten laptop?

How much is this laptop?

Ilu studentów zdało egzamin?

How many students passed the exam? (ilu for men)

Czyja to kurtka?

Whose jacket is this?

Ile planet ma Układ Słoneczny?

How many planets does the Solar System have?

Sprawdź się · Poziom 1

Write the question word. Press Enter to check one answer and move to the next.

  1. to jest? · To mój brat.
  2. robisz? · Gotuję.
  3. jest pogoda? · Słoneczna.
  4. jest godzina?
  5. autobus jedzie na lotnisko? · Ten.
  6. książki lubisz? · Kryminały.
  7. to długopis?
  8. kosztuje bilet?

Poziom 2 · Średniozaawansowany Intermediate

B1 Case forms of kto / co, and który as a relative pronoun.

2.1 Kogo? Czym? Declension of kto and co

PrzypadekktocoPrzykład
M.ktocoKto to? Co to?
D.kogoczegoKogo szukasz? Czego się boisz?
C.komuczemuKomu to dajesz? Czemu? (= why, colloq.)
B.kogocoKogo kochasz? Co czytasz?
N.kimczymZ kim idziesz? Czym jedziesz?
Ms.kimczymO kim mówisz? O czym myślisz?

Z kim masz spotkanie?

Who are you meeting? (with whom)

Czym jedziecie do Krakowa? · Pociągiem.

How are you getting to Kraków? · By train.

W co inwestujesz?

What are you investing in?

Czym się zajmujesz?

What do you do (for a living)?

2.2 Kobieta, która… Relative który

Który declines like an adjective. Its gender and number match the noun before it; its case depends on its job inside the relative clause. Always put a comma before it.

Role in the clausePrzykład
subject (M.)To jest kobieta, która uczy chemii.
object (B.)To jest kobieta, którą znam ze studiów.
after a verb + C.To jest kobieta, której pomagam.
after a prepositionTo jest kobieta, z którą pracuję.
place (Ms.)To jest dom, w którym mieszkam.
plural, menTo są ludzie, z którymi pracuję. · Studenci, którzy zdali…
plural, othersKsiążki, które czytam, są ciekawe.

To model, który pisze kod.

It's a model that writes code.

Hotel, w którym spaliśmy, był świetny.

The hotel we stayed in was great.

Film, o którym ci mówiłem, jest w kinie.

The film I told you about is on at the cinema.

Klienci, którym wysłaliśmy ofertę, odpowiedzieli.

The clients we sent the offer to replied.

English drops "which"; Polish never does "The book I'm reading" = książka, którą czytam. "The man I work with" = mężczyzna, z którym pracuję. The preposition goes before który, never at the end.

Sprawdź się · Poziom 2

___ szukasz? (whom)

szukać + D.

O ___ myślisz? (what)

o + Ms.

To jest dom, w ___ mieszkam.

w + Ms.

Kobieta, ___ znam…

znać + B. (object).

Ludzie, z ___ pracuję…

z + N. lm.

Studenci, ___ zdali…

Men, subject → którzy.

“the book I'm reading”

Polish needs który.

Uzupełnij · Fill in

  1. Z idziesz do kina?
  2. dajesz prezent?
  3. się boisz?
  4. To jest pan, mi pomógł. (subject)
  5. To jest pan, znam. (object, B. m.)
  6. To jest pani, pomagam. (C. ż.)
  7. Miasto, w mieszkam, jest małe.
  8. Koleżanki, z pracuję, są miłe.
  9. Filmy, lubię, są stare. (B. lm. others)

Poziom 3 · Zaawansowany Advanced

B2 "Whose" in relative clauses, co and kto as relatives, and gdzie / kiedy.

3.1 Człowiek, którego córka… whose = którego / której / których

English "whose" uses the genitive of który, placed after the noun it owns: "the man whose daughter…" = człowiek, którego córka….

OwnerwhosePrzykład
m. / n. singularktóregoAutor, którego książkę czytam, mieszka w Gdańsku.
ż. singularktórejFirma, której akcje kupiłem, zbankrutowała.
pluralktórychSąsiedzi, których pies szczeka, wyjechali.

Naukowiec, którego odkrycie zmieniło fizykę.

The scientist whose discovery changed physics.

Spółka, której akcje kupiłem, właśnie rośnie.

The company whose shares I bought is rising right now.

3.2 Wszystko, co wiem; każdy, kto… co and kto as relatives

After to, wszystko, nic, coś use co (not które). After ten, każdy, nikt, ktoś, wszyscy use kto (singular verb).

To wszystko, co wiem.

That's all I know.

Zrobię to, co trzeba.

I'll do what needs to be done.

Każdy, kto zda egzamin, dostanie certyfikat.

Everyone who passes the exam will get a certificate.

Kto pyta, nie błądzi.

He who asks doesn't go astray. (kto = "whoever")

Nie ma nikogo, kto by mi pomógł.

There's nobody who'd help me.

Kupiłem coś, co ci się spodoba.

I bought something you'll like.

3.3 Miasto, gdzie… · dzień, kiedy… Relative adverbs

To miasto, gdzie się urodziłem. = …, w którym się urodziłem.

That's the city where I was born.

Pamiętam dzień, kiedy się poznaliśmy.

I remember the day we met.

To planeta, skąd przybyli kosmici.

That's the planet the aliens came from.

Pojedźmy tam, dokąd nikt nie jeździ.

Let's go where nobody goes.

W którym is more precise and slightly more formal than gdzie; both are correct.

3.4 Jaki piękny dzień! Co za widok! Exclamations

Co za widok!

What a view!

Jaki piękny dzień!

What a beautiful day!

Jakie to pyszne!

How delicious this is!

Ile można czekać!

How long can one wait!

Sprawdź się · Poziom 3

  1. Pisarz, książki czytam… (whose, m.)
  2. Firma, produkty kupuję… (whose, ż.)
  3. Sąsiedzi, dzieci płaczą… (whose, lm.)
  4. To wszystko, mam.
  5. Każdy, chce, może przyjść.
  6. Zrób to, mówię.
  7. Pamiętam dzień, się urodziłaś.
  8. Co pogoda!

Poziom 4 · Biegłość Fluent & native usage

C1–C2 Relatives that refer to a whole clause, formal and colloquial variants.

4.1 …, po czym…; …, dzięki czemu… Referring to a whole clause

When the relative refers to the whole previous sentence, use a form of co (never który).

ZwrotEnglishPrzykład
cowhich (fact)Spóźnił się, co mnie zdenerwowało.
po czymafter whichZjedliśmy obiad, po czym poszliśmy na spacer.
dzięki czemuthanks to whichOszczędzał, dzięki czemu kupił mieszkanie.
przez cobecause of whichPadało, przez co mecz odwołano.
przy czymwhereby, while (formal)Ceny wzrosły, przy czym płace stoją.
w związku z czymas a result of which (formal)Nastąpiła awaria, w związku z czym lot jest opóźniony.
na coto whichZaprosił ją, na co ona się zgodziła.

Model trenowano na nowych danych, dzięki czemu jest dokładniejszy.

The model was trained on new data, which made it more accurate.

Bank podniósł stopy, co zaskoczyło rynki.

The bank raised rates, which surprised the markets.

4.2 Ten facet, co… Register

FormStatusStandard
ten facet, co go wczoraj spotkałemcolloquial / regional, non-standardten facet, którego wczoraj spotkałem
Czemu?colloquial "why?"Dlaczego?
Co jest?colloquial "what's up?"Co się stało?
taki dom, jaki chciałemstandard: jaki after taki = "the kind that"—
Kto z was był w Paryżu?standard: kto z was = "which of you"—

4.3 Zwroty Fixed expressions

Co z tego?

What of it?

So what?

Jest bogaty. · No i co z tego?

Kto by pomyślał!

Who would have thought!

Who'd have thought it!

Dostał awans! Kto by pomyślał!

Co ty nie powiesz!

What you won't say!

You don't say! (surprise or irony)

Pada? Co ty nie powiesz!

Kto pierwszy, ten lepszy.

Who's first is better.

First come, first served.

Promocja: kto pierwszy, ten lepszy!

jak by nie było

however it was

after all, be that as it may

Jak by nie było, to twój brat.

Kto pod kim dołki kopie, ten sam w nie wpada.

Who digs holes under others falls into them himself.

Hoist with his own petard.

Chciał oszukać szefa i sam stracił pracę. Kto pod kim dołki kopie…

Sprawdź się · Poziom 4

He was late, which annoyed me.

Whole clause → co.

“after which”

Clause reference → po czym.

Standard Polish:

co go is colloquial.

“First come, first served.”

Fixed phrase.

“So what?”

Fixed phrase.

Uzupełnij

  1. Zjedliśmy, po poszliśmy spać.
  2. Oszczędzałem, dzięki mam mieszkanie.
  3. Padało, przez spóźniliśmy się.
  4. Kto , ten lepszy.
  5. Kto by !
  6. Co z ?

Najczęstsze błędy Top mistakes

Kto przyszła? (asking about a woman)
Kto przyszedł?
kto → masculine singular.
Z kto idziesz?
Z kim idziesz?
z + N.
Jaka jest godzina?
Która jest godzina?
Time → która.
Książka którą czytam jest dobra.
Książka, którą czytam, jest dobra.
Commas around the clause.
Dom, który mieszkam w.
Dom, w którym mieszkam.
Preposition before który.
Ludzie, które znam.
Ludzie, których znam.
Men → B. = D.
To wszystko, które wiem.
To wszystko, co wiem.
After wszystko → co.
Autor, czyją książkę czytam.
Autor, którego książkę czytam.
whose = którego.

Fiszki Flashcards: say the answer out loud before flipping

Who are you going with?
Z kim idziesz?
What are you thinking about?
O czym myślisz?
How are you travelling?
Czym jedziesz?
What do you do (job)?
Czym się zajmujesz?
What time is it?
Która jest godzina?
What kind of car?
Jaki samochód?
How many men?
Ilu mężczyzn?
the house I live in
dom, w którym mieszkam
the people I work with
ludzie, z którymi pracuję
the woman I know
kobieta, którą znam
the author whose book I read
autor, którego książkę czytam
That's all I know.
To wszystko, co wiem.
Everyone who…
Każdy, kto…
…, after which…
…, po czym…
What a view!
Co za widok!
First come, first served.
Kto pierwszy, ten lepszy.

Test końcowy Mixed test (all levels)

Mixed on purpose. Question words and relatives.

  1. zaprosiłeś? (whom)
  2. O rozmawiacie? (about whom)
  3. się interesujesz? (what, N.)
  4. jest twój ulubiony kolor?
  5. pracowników ma firma? (men / mixed)
  6. To jest kolega, mieszka obok. (subject)
  7. To jest koleżanka, z studiowałem.
  8. Restauracja, w jedliśmy, była droga.
  9. Klienci, wysłałem maila, odpisali. (C. lm.)
  10. Pies, właściciel wyjechał, jest u nas. (whose)
  11. Wszystko, mówisz, jest prawdą.
  12. Każdy, przyjdzie, dostanie prezent.
  13. Spóźnił się, wszystkich zdenerwowało.
  14. Zapłacił, po wyszedł.

Ściąga Cheat sheet

Zaimki pytajne i względne

Pytania

  • kto: kogo, komu, kogo, kim, kim
  • co: czego, czemu, co, czym, czym
  • jaki = what kind · który = which
  • czyj · ile / ilu (men)
  • Która godzina? · O której?

Który

  • gender / number ← noun
  • case ← role in the clause
  • preposition before: w którym, z którą
  • whose = którego / której / których
  • commas around the clause

Co / kto

  • to, wszystko, nic, coś + co
  • każdy, ten, nikt + kto (sg.)
  • whole clause: co, po czym, dzięki czemu
  • gdzie / kiedy as relatives
  • Co za…! · Kto pierwszy, ten lepszy