04 · Zaimki · Pronouns

Formy grzecznościowe

Polite forms of address: pan, pani, państwo

Czy pan wie…? Do you know, sir…?Proszę pani Excuse me, madamSzanowni Państwo Dear Sir or Madamprzejść na ty switch to first names

Polish has no polite "you" pronoun. Instead you address people as "sir / madam" and use the 3rd-person verb: Czy pan wie, gdzie jest dworzec? = "Does sir know…?" It's used far more than in English: with strangers, in shops, at work, with older people. Getting it wrong sounds rude (too familiar) or cold (too formal). This lesson covers the grammar, the etiquette, and how to switch to ty.

czerwony = the polite form🔊 = listenEN (top right) = hide translations

Na skróty At a glance

Talking to…InformalFormalVerb
one manty: Wiesz?pan: Czy pan wie?3rd sg.
one womanty: Wiesz?pani: Czy pani wie?3rd sg.
mixed group / couplewy: Wiecie?państwo: Czy państwo wiedzą?3rd pl. (men's)
men onlywy: Wiecie?panowie: Czy panowie wiedzą?3rd pl.
women onlywy: Wiecie?panie: Czy panie wiedzą?3rd pl.
1Strangers → pan / pani

Shops, offices, the street, older people, new colleagues.

23rd-person verb

Pan jest… Pani ma… Państwo chcą…

3Proszę + infinitive

Proszę usiąść. Proszę wejść.

4Titles in Wołacz

Panie Profesorze! Pani Doktor!

Poziom 1 · Podstawy Basics

A1–A2 Who gets ty and who gets pan / pani, and how the verb changes.

1.1 Ty czy pan? When to use which

ty / wypan / pani / państwo
family, friends, childrenstrangers, shop staff, waiters, officials
people your age in casual settings (students, young colleagues)older people, your boss, clients, teachers
after someone offers tyby default, until ty is offered
Many workplaces use ty Tech companies, start-ups and international firms often use ty from day one. Banks, offices and universities usually stay with pan / pani. When in doubt, start formal; it's easy to switch down, awkward to switch up.

1.2 Czasownik w 3. osobie The verb in the 3rd person

ty (informal)
pan / pani (formal)
Skąd jesteś?
→
Skąd pan jest? / Skąd pani jest?
Masz chwilę?
→
Czy ma pani chwilę?
Co pijesz?
→
Co pan pije?
Byłeś tam?
→
Był pan tam? / Była pani tam?
Co jecie? (wy)
→
Co państwo jedzą?

1.3 Dzień dobry, proszę pana Greetings and getting attention

Dzień dobry, poproszę chleb.

Good morning, a loaf of bread, please.

Przepraszam pana, gdzie jest dworzec?

Excuse me, sir, where's the station?

Proszę pani, możemy prosić o rachunek?

Excuse me (to the waitress), could we have the bill?

Dobry wieczór. · Do widzenia!

Good evening. · Goodbye!

Cześć (hi / bye) is informal only. With pan / pani use dzień dobry / dobry wieczór / do widzenia.

Sprawdź się · Poziom 1

Make it formal. Write the verb. Press Enter to check one answer and move to the next.

  1. Skąd pan ? (być)
  2. Czy pani czas? (mieć)
  3. Co pan ? (pić)
  4. Gdzie państwo ? (mieszkać)
  5. Czy pani po angielsku? (mówić)
  6. Czy panowie kawę? (chcieć)
  7. Gdzie pan wczoraj? (być, past)
  8. Przepraszam , która godzina? (to a man)

Poziom 2 · Średniozaawansowany Intermediate

B1 Pan, pani and państwo in every case, and polite requests.

2.1 Panu, panią, państwu Declension

panpanipaństwopanowiepanie
M.panpanipaństwopanowiepanie
D.panapanipaństwapanówpań
C.panupanipaństwupanompaniom
B.panapaniąpaństwapanówpanie
N.panempaniąpaństwempanamipaniami
Ms.panupanipaństwupanachpaniach
W.panie!pani!państwo!panowie!panie!

Dziękuję panu za pomoc.

Thank you (sir) for your help.

Czy mogę pani w czymś pomóc?

Can I help you with anything, madam?

Zapraszam państwa do hotelu.

Please come into the hotel (everyone).

Miło mi panią poznać.

Nice to meet you, madam.

Rozmawiałam z panem dyrektorem.

I spoke with the director.

Przesyłam państwu raport kwartalny.

I'm sending you the quarterly report.

Państwo + men's plural verb Because państwo includes men, the verb is męskoosobowy: Czy państwo byli zadowoleni? · Państwo już zamówili?

2.2 Proszę usiąść Polite requests

PatternPrzykładTone
Proszę + infinitiveProszę usiąść. Proszę wejść. Proszę poczekać.polite, standard
Czy mógłby pan / mogłaby pani…?Czy mogłaby pani powtórzyć?very polite
Czy może pan…?Czy może pan otworzyć okno?polite, direct
Niech pan / pani + 3rd personNiech pan siada. Niech pani się nie martwi.warm, slightly familiar
Pan pozwoli… / Pani pozwoli…Pani pozwoli, że się przedstawię.elegant, old-style

Proszę podpisać tutaj.

Please sign here.

Czy mógłby pan mówić wolniej?

Could you speak more slowly, please?

Niech pani się nie martwi, wszystko będzie dobrze.

Don't worry, everything will be fine.

Proszę bardzo, smacznego!

Here you are, enjoy your meal!

Słucham? = Pardon? / Yes? (answering the phone, formally). See Tryb rozkazujący for niech.

Sprawdź się · Poziom 2

“Thank you (to a man).”

dziękować + C. → panu.

“Nice to meet you” (to a woman)

poznać + B. → panią.

Państwo już ___? (zamówić)

państwo → men's plural.

“Please come in.”

Proszę + infinitive.

Very polite: “Could you repeat that?” (to a woman)

mogłaby pani = conditional + pani.

Send to a group: “I'm sending you…”

przesyłać komu → państwu.

Uzupełnij · Fill in

  1. Dziękuję za pomoc. (pani, C.)
  2. Czy mogę pomóc? (pan, C.)
  3. Znam z widzenia. (pani, B.)
  4. Zapraszam na kolację. (państwo, B.)
  5. Rozmawiałem z prezesem. (pan, N.)
  6. usiąść.
  7. Czy pan mówić wolniej? (móc, conditional, m.)
  8. pani siada.

Poziom 3 · Zaawansowany Advanced

B2 Pan + first name, professional titles, switching to ty, and email etiquette.

3.1 Panie Marku, pani Aniu Pan / pani + first name

A very Polish middle ground: polite but friendly. Common with colleagues, neighbours, and regular customers. The name must be in Wołacz.

Panie Marku, ma pan chwilę?

Marek, have you got a moment? (polite, among colleagues)

Pani Aniu, dziękuję za ciasto!

Ania, thank you for the cake! (to a neighbour)

Pani Anna, proszę… → Pani Anno, proszę… Diminutives (pani Kasiu, pani Basiu) sound warmer. See Wołacz.

3.2 Panie Profesorze, Pani Doktor Professional titles

To a manTo a womanContext
Panie ProfesorzePani Profesoruniversity professor
Panie DoktorzePani Doktordoctor (medical) or PhD
Panie DyrektorzePani Dyrektordirector, head teacher
Panie PrezesiePani PrezesCEO, chairman
Panie MecenasiePani Mecenaslawyer (advocate)
Panie InżynierzePani Inżynierengineer (old-fashioned, but still used)

Titles are used much more than in English. In a university or a hospital, Panie Profesorze / Pani Doktor is the norm. Women's titles traditionally don't change form; feminine forms like pani profesorka are spreading but can sound informal.

3.3 Przejść na ty Switching to first names

PhraseMeaning
Mówmy sobie po imieniu.Let's use first names.
Może przejdziemy na ty?Shall we switch to ty?
Jestem Marek. · Ania, miło mi.The usual way: offer your first name
Jesteśmy na ty / na pan.We're on first-name terms / on formal terms.
Who offers? Traditionally the older person, the higher-ranking person, or the woman proposes ty. Refusing an offer is rude. In the past, switching was sealed with a drink: wypić bruderszaft.

3.4 Szanowni Państwo Formal emails and letters

PartFormalNeutral / semi-formal
openingSzanowny Panie, / Szanowna Pani, / Szanowni Państwo,Dzień dobry, · Panie Marku,
with titleSzanowny Panie Profesorze, / Szanowna Pani Dyrektor,—
requestZwracam się z uprzejmą prośbą o…Chciałbym zapytać o…
closingZ poważaniem, · Z wyrazami szacunku,Pozdrawiam serdecznie, · Łączę pozdrowienia,

Szanowni Państwo, w załączeniu przesyłam ofertę. Z poważaniem, Anna Nowak

Dear Sir or Madam, please find the offer attached. Yours faithfully, Anna Nowak

Szanowny Panie Profesorze, chciałabym zapytać o termin egzaminu.

Dear Professor, I'd like to ask about the exam date.

Capital letters in letters In letters and emails, pronouns that refer to the reader are capitalised as a courtesy: Dziękuję Panu za odpowiedź. Cieszę się, że Pani przyjedzie. Even with ty: Dziękuję Ci, ściskam Cię!

Sprawdź się · Poziom 3

  1. Panie , ma pan chwilę? (Marek)
  2. Pani , dziękuję. (Anna)
  3. Panie , mam pytanie. (profesor)
  4. Dzień dobry, pani . (to a female doctor)
  5. Mówmy sobie po .
  6. Może przejdziemy na ?
  7. Państwo, (email to a group)
  8. Z , Jan Kowalski (formal closing)

Poziom 4 · Biegłość Fluent & native usage

C1–C2 Fine shades of politeness, old-fashioned forms, irony, and idioms.

4.1 Odcienie Shades of politeness

FormEffect
Pan / pani without a verb in the 3rd person: Pan wiesz?a stereotypically rude, "street" hybrid; avoid
Proszę pani! (child to teacher)schoolchildren address any female teacher this way
Szanowna pani…in speech: often ironic or condescending
pański, pańska (= pana)formal, a bit old-fashioned: pańska żona
Czy mama chce kawy? (to your own mother)3rd-person address to parents: old-fashioned or rural, very respectful
wy (to one person)old village usage and communist-era "towarzyszu, macie…"

4.2 Pani tu nie stała! Classic phrases and irony

Pani tu nie stała!

You weren't in this queue! (the legendary queue-jumping complaint)

Pan wybaczy, ale to mój parking.

Excuse me, sir, but that's my parking space. (polite but firm)

Z całym szacunkiem, panie prezesie, to błąd.

With all due respect, sir, that's a mistake.

Uszanowanie!

My respects! (old-fashioned greeting, now jocular)

4.3 Idiomy Idioms with pan and pani

być z kimś na ty / na pan

be with someone on ty / on pan

be on first-name / formal terms

Z szefem jesteśmy na ty.

wypić bruderszaft

drink brotherhood

seal first-name terms with a drink

Na weselu wypiliśmy bruderszaft.

pan i władca

lord and ruler

lord and master (ironic)

Kot jest panem i władcą tego domu.

jak Pan Bóg przykazał

as the Lord commanded

properly, as it should be

Zrobił to jak Pan Bóg przykazał.

Pańskie oko konia tuczy.

The master's eye fattens the horse.

Keep an eye on your own business.

Sprawdzaj swój portfel. Pańskie oko konia tuczy.

Panie, kto to widział!

Sir, who has seen this!

Well, I never! (colloquial exclamation)

Panie, kto to widział, takie ceny!

Sprawdź się · Poziom 4

“Pan wiesz, gdzie…?” sounds…

pan + 2nd person = rude hybrid.

“We're on first-name terms with the boss.”

na ty = first names.

“With all due respect…”

Z poważaniem = letter closing.

“Keep an eye on your own business.”

Proverb.

In an email: “Thank you” (to a man, formal)

Capitalised in letters as a courtesy.

Uzupełnij

  1. Z szefem jesteśmy na .
  2. Wypiliśmy .
  3. Z całym , to błąd.
  4. Pani tu nie !
  5. Zrobił to, jak Pan Bóg .
  6. Pańskie oko konia .

Najczęstsze błędy Top mistakes

Pan wiesz, gdzie jest dworzec?
Czy pan wie, gdzie jest dworzec?
pan + 3rd person.
Cześć! (to a shop assistant)
Dzień dobry!
cześć = informal only.
Dziękuję pana.
Dziękuję panu.
dziękować + Celownik.
Pani Anna, proszę usiąść.
Pani Anno, proszę usiąść.
Name in Wołacz.
Proszę wejdź.
Proszę wejść.
Proszę + infinitive.
Państwo były zadowolone?
Państwo byli zadowoleni?
państwo → men's plural.
Szanowna Pani Anna,
Szanowna Pani,
Formal letters: no first name (or Pani Anno in semi-formal).
Pani profesorze!
Pani Profesor!
Women's titles don't change.

Fiszki Flashcards: say the phrase out loud before flipping

Where are you from? (formal, to a man)
Skąd pan jest?
Do you have a moment? (to a woman)
Czy ma pani chwilę?
What would you like? (to a couple)
Co państwo zamawiają?
Excuse me, sir…
Przepraszam pana…
Thank you (to a man).
Dziękuję panu.
Nice to meet you (to a woman).
Miło mi panią poznać.
Please sit down.
Proszę usiąść.
Could you speak more slowly? (to a man)
Czy mógłby pan mówić wolniej?
Don't worry (to a woman, warm).
Niech pani się nie martwi.
Marek! (polite, colleague)
Panie Marku!
Professor! (to a man)
Panie Profesorze!
Let's use first names.
Mówmy sobie po imieniu.
Dear Sir or Madam,
Szanowni Państwo,
Yours faithfully,
Z poważaniem,
Best regards,
Pozdrawiam serdecznie,
With all due respect…
Z całym szacunkiem…

Test końcowy Mixed test (all levels)

Mixed on purpose. Make each sentence formal and correct.

  1. Czy pan , która godzina? (wiedzieć)
  2. Co państwo ? (pić)
  3. Przepraszam , gdzie jest poczta? (to a woman)
  4. Dziękuję za uwagę. (państwo, C.)
  5. Czy mogę pomóc? (pani, C.)
  6. poczekać chwilę.
  7. Czy pani powtórzyć? (móc, conditional, ż.)
  8. Panie , dzień dobry! (Tomek)
  9. Pani , mam pytanie. (to a female professor)
  10. Państwo już ? (zapłacić, past)
  11. Z , (formal closing)
  12. Może przejdziemy na ?
  13. Miło mi poznać. (pan, B.)
  14. Rozmawiałam z dyrektor. (pani, N.)

Ściąga Cheat sheet

Formy grzecznościowe

Gramatyka

  • pan / pani + 3rd sg.
  • państwo + 3rd pl. men's (byli)
  • pana, panu, panem · pani, panią
  • państwa, państwu, państwem
  • W.: panie! pani! państwo!

Prośby

  • Proszę + inf.: proszę usiąść
  • Czy mógłby pan / mogłaby pani…?
  • Niech pan / pani…
  • Przepraszam pana / panią
  • Dzień dobry · Do widzenia

Etykieta

  • Panie Marku · Pani Anno (W.)
  • Panie Profesorze · Pani Doktor
  • przejść na ty · na ty / na pan
  • Szanowni Państwo · Z poważaniem
  • Pan / Pani / Ty capitalised in letters