Dopełniacz
The Genitive case
The most frequent case after Mianownik. It means "of" (kurs dolara), it replaces Biernik after negation (nie mam czasu), it follows every word of quantity (dużo ludzi, pięć gwiazd), and it comes after the busiest prepositions: do, od, z, bez, dla, u.
Na skróty At a glance
kawa → kawy, but after k, g and soft sounds → -i: książki, ziemi, nocy, miłości.
Living beings always -a (brata, kota). Things: often -u (czasu, rynku), sometimes -a (komputera).
okno → okna, słońca, zdjęcia. Simple and regular.
Masculine → studentów. Feminine & neuter usually drop the ending: kaw, gwiazd, miast.
| Typ | Mianownik (kto? co?) | Dopełniacz (kogo? czego?) | Trick |
|---|---|---|---|
| Liczba pojedyncza · Singular | |||
| ż. na -a | kawa, gwiazda, umowa | kawy, gwiazdy, umowy | -a → -y |
| ż. na -ka, -ga, -ia, -ja | książka, droga, ziemia, akcja | książki, drogi, ziemi, akcji | after k, g, soft → -i |
| ż. na spółgłoskę | noc, podróż, miłość, sieć | nocy, podróży, miłości, sieci | c, cz, rz, ż, sz → -y · ć, ś, ń, l → -i |
| m. żywotny | brat, pies, inwestor | brata, psa, inwestora | always -a (= Biernik) |
| m. nieżywotny | czas, rynek, algorytm | czasu, rynku, algorytmu | usually -u |
| m. nieżywotny | komputer, chleb, Kraków | komputera, chleba, Krakowa | sometimes -a (see 3.2) |
| m. na -a | kolega, astronauta | kolegi, astronauty | behaves like feminine |
| nijaki | okno, słońce, zdjęcie, imię | okna, słońca, zdjęcia, imienia | -a |
| Liczba mnoga · Plural (all genders) | |||
| m. twardy | studenci, koty, rynki | studentów, kotów, rynków | -ów |
| m. miękki / -cz, -rz… | lekarze, nauczyciele, goście | lekarzy, nauczycieli, gości | -y / -i |
| ż. na -a | kawy, gwiazdy, książki | kaw, gwiazd, książek | no ending (∅) |
| ż. na -ja / -ia, spółgł. | akcje, lekcje, noce, rzeczy | akcji, lekcji, nocy, rzeczy | -i / -y |
| nijaki | okna, miasta, zdjęcia | okien, miast, zdjęć | no ending (∅) |
Przymiotniki i zaimki Adjectives & pronouns that go with the noun
Good news: adjectives have only three genitive forms, and the plural form is the same for every gender.
| męski + nijaki | żeński | liczba mnoga (all) | |
|---|---|---|---|
| nowy | nowego | nowej | nowych |
| polski | polskiego | polskiej | polskich |
| ten / ta / to | tego | tej | tych |
| mój / moja | mojego | mojej | moich |
| jeden / jedna | jednego | jednej | — |
| żaden / żadna | żadnego | żadnej | żadnych |
Poziom 1 · Podstawy Basics
A1–A2 The five jobs of Dopełniacz, and the endings for every gender.
1.1 Kiedy? Five jobs of the genitive
| Job | English | Przykład |
|---|---|---|
| 1 · Possession, "of" | X's / the … of X | samochód brata · stolica Polski · kurs złota |
| 2 · Negation | no / not any | Nie mam czasu. Nie ma kawy. |
| 3 · Quantity | a lot of, a kilo of, five… | dużo pracy · kilogram jabłek · pięć gwiazd |
| 4 · Prepositions | to, from, without, for, at… | do domu · z pracy · bez cukru · dla ciebie · u lekarza |
| 5 · Certain verbs | look for, listen to, need… | Szukam pracy. Słucham muzyki. Potrzebuję pomocy. |
1.2 Rzeczowniki żeńskie Feminine nouns: -y or -i
ziemia → ziemi, Hiszpania → Hiszpanii
Poproszę szklankę wody.
A glass of water, please.
To jest pokój mojej siostry.
This is my sister's room.
Atmosfera Ziemi chroni nas przed promieniowaniem.
The Earth's atmosphere protects us from radiation.
To przełomowe odkrycie dla medycyny.
This is a breakthrough discovery for medicine.
Eksport polskiej żywności rośnie.
Exports of Polish food are growing.
Kurs akcji spadł o trzy procent.
The share price fell by three percent.
Jakość odpowiedzi zależy od jakości danych.
The quality of the answer depends on the quality of the data.
Wracam z pracy o szóstej.
I get back from work at six.
W lipcu jedziemy do Hiszpanii.
In July we're going to Spain.
Czytam powieść Olgi Tokarczuk.
I'm reading a novel by Olga Tokarczuk.
Women's surnames ending in a consonant (Tokarczuk, Nowak) don't decline.
1.3 Rzeczowniki nijakie Neuter nouns: -a
Almost every neuter noun swaps its ending for -a. Watch the -ę nouns, which grow a longer stem: imię → imienia, zwierzę → zwierzęcia. Latin words in -um don't change at all in the singular: muzeum, centrum, liceum.
Widok z okna jest piękny.
The view from the window is beautiful.
Światło Słońca dociera do Ziemi w osiem minut.
Sunlight reaches the Earth in eight minutes.
Cena mieszkania w Warszawie znowu wzrosła.
The price of a flat in Warsaw has gone up again.
Kawałek ciasta, poproszę.
A piece of cake, please.
Naukowcy badają DNA tego zwierzęcia.
Scientists are studying this animal's DNA.
Wstęp do muzeum jest dziś bezpłatny.
Entry to the museum is free today.
muzeum: no change in the singular.
1.4 Rzeczowniki męskie Masculine nouns: -a or -u?
komputer → komputera
To samochód mojego brata.
It's my brother's car.
Kurs dolara znowu rośnie.
The dollar exchange rate is rising again.
Kod źródłowy tego algorytmu jest otwarty.
This algorithm's source code is open.
Powierzchnia Księżyca jest pełna kraterów.
The Moon's surface is full of craters.
Jutro lecę do Londynu, a potem do Krakowa.
Tomorrow I'm flying to London, and then to Kraków.
Londyn → -u, Kraków → -a: you just have to know.
Szukamy nowego dostawcy.
We're looking for a new supplier.
Kup bochenek chleba i trochę sera.
Buy a loaf of bread and some cheese.
To dopiero początek eksperymentu.
This is only the beginning of the experiment.
Wieczorem idziemy do teatru.
In the evening we're going to the theatre.
1.5 Liczba mnoga Plural: three possible endings
komputer → komputerów
nocy, lekcji
zdjęcie → zdjęć
Mam sto akcji tej spółki.
I have a hundred shares in this company.
W naszej galaktyce są miliardy gwiazd.
There are billions of stars in our galaxy.
Na szczęście mam dużo przyjaciół.
Luckily, I have a lot of friends.
Liczba klientów wzrosła o połowę.
The number of customers grew by half.
Model uczy się na milionach przykładów.
The model learns from millions of examples.
Kilogram jabłek, poproszę.
A kilo of apples, please.
Zwiedziliśmy kilka miast nad morzem.
We visited a few towns by the sea.
Wyniki badań są obiecujące.
The results of the studies are promising.
Mamy za mało programistów.
We have too few programmers.
Plural-only nouns: drzwi → drzwi, okulary → okularów, urodziny → urodzin, wakacje → wakacji, Niemcy → Niemiec, Włochy → Włoch, Katowice → Katowic.
1.6 Zaimki osobowe Personal pronouns
| Mianownik | Dopełniacz: short (default) | Dopełniacz: long (stressed) | after a preposition |
|---|---|---|---|
| ja | mnie | mnie | u mnie, ode mnie, beze mnie |
| ty | cię | ciebie | dla ciebie |
| on / ono | go | jego | dla niego |
| ona | jej | jej | dla niej |
| my / wy | nas / was | nas / was | u nas / u was |
| oni / one | ich | ich | dla nich |
| Pan / Pani / Państwo | Pana / Pani / Państwa | dla Pana / dla Pani / dla Państwa | |
| (reflexive) | — | siebie | dla siebie, do siebie |
To prezent dla ciebie.
This is a present for you.
Nie ma go dziś w biurze.
He's not in the office today.
Wpadnij do nas w weekend.
Drop by our place at the weekend.
Mamy dla Pani specjalną ofertę.
We have a special offer for you (madam).
Sprawdź się · Poziom 1
Put the word in brackets into Dopełniacz. Press Enter to check one answer and move to the next.
- Poproszę szklankę (woda)
- To samochód mojego (brat)
- Nie mam (czas)
- Kilogram (jabłka)
- Idę do (lekarz)
- Wracam z (praca)
- To prezent dla (ty)
- Kawa bez (cukier)
- Jadę do (Kraków)
- Mam dużo (pomysły)
- Atmosfera (Ziemia)
- Szukam (nowe mieszkanie)
Poziom 2 · Średniozaawansowany Intermediate
B1 Negation and "nie ma", quantities, prepositions, from–to–at, genitive verbs and dates.
2.1 Przeczenie i „nie ma” Negation
Two rules, both very frequent:
- A negated verb puts its direct object in Dopełniacz (this was Biernik in the positive sentence).
- "There is no / isn't here" = nie ma + Dopełniacz. In the past it's nie było, in the future nie będzie: always this neuter singular form, whatever the noun.
| ✔ Twierdzenie | ✘ Przeczenie (Dopełniacz) |
|---|---|
| Mam samochód. | Nie mam samochodu. |
| Kupuję bitcoina. | Nie kupuję bitcoina. |
| Lubię poniedziałki. | Nie lubię poniedziałków. |
| Jest czas. | Nie ma czasu. |
| Marek jest w biurze. | Nie ma Marka w biurze. |
| Był prąd. | Nie było prądu. |
| Jutro będzie lekcja. | Jutro nie będzie lekcji. |
- być + a noun describing someone stays in Narzędnik: Jestem lekarzem → Nie jestem lekarzem.
- The subject stays in Mianownik: Marek nie pracuje. (but Nie ma Marka = Marek isn't here).
- After a preposition the case stays: Nie czekam na autobus.
- Verbs that take another case keep it: Nie pomagam mu (Celownik), Nie interesuję się polityką (Narzędnik).
Nie mam żadnego pomysłu na prezentację.
I have no idea at all for the presentation.
Model nie ma dostępu do internetu.
The model has no internet access.
Na Księżycu nie ma atmosfery.
There's no atmosphere on the Moon.
Nie sprzedawaj akcji w panice.
Don't sell shares in a panic.
2.2 Ilość Quantity words all take Dopełniacz
- dużo a lot
- mało little / few
- trochę some, a bit
- wiele many
- kilka a few
- ile? how much / many
- za dużo too much
- więcej / mniej more / less
- kilogram kilo
- litr litre
- butelka bottle
- szklanka glass
- kawałek piece
- para pair
- pół half
- połowa half (of)
- większość most
- brak lack
- tysiąc, milion thousand, million
- pięć, sześć… 5+
Ile kosztuje litr mleka?
How much is a litre of milk?
W sobotę było tam mnóstwo ludzi.
On Saturday there were loads of people there.
Mam dziś za dużo spotkań.
I have too many meetings today.
Większość inwestorów czeka na decyzję banku centralnego.
Most investors are waiting for the central bank's decision.
Brak danych to największy problem.
The lack of data is the biggest problem.
dane (data) declines like an adjective: danych.
Lot trwa pół godziny.
The flight takes half an hour.
2.3 Przyimki z dopełniaczem Prepositions with the genitive
Over half of all Polish prepositions take Dopełniacz. Learn the first six by heart; the rest follow the same pattern.
| Przyimek | Meaning | Przykład |
|---|---|---|
| do | to (buildings, towns, countries, people) · until | Jadę do Gdańska. Idę do dentysty. Pracuję do piątej. |
| od | from (a person, a start point) · since · than | Dostałem SMS-a od szefa. Pracuję tu od stycznia. |
| z / ze | from, out of (inside a place) · made of | Wracam z biura. Pochodzę ze Szczecina. Stół jest z drewna. |
| bez | without | Kawa bez cukru, proszę. |
| dla | for (someone, a purpose) | Kurs dla początkujących. To dla ciebie. |
| u | at someone's place | Jestem u lekarza. Nocuję u kolegi. |
| obok, koło, blisko, niedaleko | next to, near | Mieszkam niedaleko dworca. |
| naprzeciwko | opposite | Bank jest naprzeciwko poczty. |
| wokół, dookoła | around | Księżyc krąży wokół Ziemi. |
| podczas, w czasie, w trakcie | during | Podczas konferencji pokazano nowy model. |
| według | according to | Według analityków stopy procentowe spadną. |
| wśród | among | Ta aplikacja jest popularna wśród studentów. |
| zamiast | instead of | Piję herbatę zamiast kawy. |
| oprócz | apart from, except | Oprócz mnie nikt nie przyszedł. |
| około | about, approximately | Lot trwa około dwóch godzin. |
| z powodu | because of | Lot odwołano z powodu burzy. |
| w ciągu | within, over (a period) | Odpowiemy w ciągu tygodnia. |
| spod, zza, znad, sprzed | from under / behind / above / before | Słońce wyszło zza chmur. Wróciliśmy znad morza. Zdjęcie sprzed lat. |
2.4 Gdzie? Dokąd? Skąd? At, to, from: the three-way system
Polish has a full set of "at / to / from" for every kind of place. Dopełniacz handles most of the to and all of the from.
| 📍 Gdzie? (at) | ➡️ Dokąd? (to) | ⬅️ Skąd? (from) |
|---|---|---|
| Buildings, towns, countries: w → do → z | ||
| w Krakowie | do Krakowa | z Krakowa |
| w Polsce | do Polski | z Polski |
| w Niemczech | do Niemiec | z Niemiec |
| w banku | do banku | z banku |
| People: u → do → od | ||
| u lekarza | do lekarza | od lekarza |
| u babci | do babci | od babci |
| Events, open spaces: na → na (Biernik) → z | ||
| na koncercie | na koncert | z koncertu |
| na poczcie | na pocztę | z poczty |
| Seaside, rivers: nad → nad (Biernik) → znad | ||
| nad morzem | nad morze | znad morza |
2.5 Czasowniki z dopełniaczem Verbs that take the genitive
These verbs take Dopełniacz even in positive sentences. Many are false friends for English speakers ("look for", "listen to").
- szukać look for
- słuchać listen to
- potrzebować need
- używać use
- uczyć się learn
- bać się be afraid of
- życzyć (komuś) wish (sb sth)
- pilnować keep an eye on
- unikać avoid
- dotyczyć concern
- wymagać require
- brakować (komuś) lack
- spodziewać się expect
- oczekiwać expect, await
- nienawidzić hate
- zazdrościć (komuś) envy (sb sth)
- wstydzić się be ashamed of
- pozbyć się get rid of
- próbować taste
- chcieć want (abstract)
Szukam pracy w branży AI.
I'm looking for a job in the AI industry.
Słucham podcastu o inwestowaniu.
I'm listening to a podcast about investing.
Używam Pythona do analizy danych.
I use Python for data analysis.
Potrzebuję twojej pomocy.
I need your help.
Boję się pająków.
I'm afraid of spiders.
Życzę ci powodzenia!
Good luck! (lit. I wish you success)
Od miesiąca unikam cukru.
I've been avoiding sugar for a month.
Ta praca wymaga cierpliwości.
This work requires patience.
Brakuje nam magazynierów.
We're short of warehouse workers.
Spodziewamy się spadku inflacji.
We're expecting inflation to fall.
Pilnuj bagażu na lotnisku.
Keep an eye on your luggage at the airport.
Uczę się polskiego od roku.
I've been learning Polish for a year.
polski (the language) is an adjective → polskiego.
2.6 Daty Dates: "on the 5th of May" = Dopełniacz
When something happens on a date, both the ordinal number and the month go into Dopełniacz: piątego maja. No preposition. Months have genitive forms you'll see on every calendar:
| Mianownik | Dopełniacz | Mianownik | Dopełniacz |
|---|---|---|---|
| styczeń | stycznia | lipiec | lipca |
| luty | lutego (adjective!) | sierpień | sierpnia |
| marzec | marca | wrzesień | września |
| kwiecień | kwietnia | październik | października |
| maj | maja | listopad | listopada |
| czerwiec | czerwca | grudzień | grudnia |
Urodziłam się piątego maja.
I was born on the 5th of May.
Konferencja odbędzie się dwudziestego czwartego października.
The conference will take place on the 24th of October.
Od pierwszego stycznia rosną ceny prądu.
From the 1st of January electricity prices go up.
Termin płatności mija trzydziestego pierwszego grudnia.
The payment deadline is the 31st of December.
Pracuję od poniedziałku do piątku, od rana do wieczoru.
I work Monday to Friday, from morning till evening.
Sprawdź się · Poziom 2
Choose the correct form. The explanation appears after you answer.
Nie ma ___ w biurze.
nie ma + Dopełniacz = someone isn't here.
Jadę ___ Krakowa.
Towns → do + Dopełniacz.
Wracam ___ koncertu.
Na-places come back with z.
Wracam ___ lekarza.
People: u → do → od.
Potrzebuję ___.
potrzebować always takes Dopełniacz.
Kilogram ___, proszę.
Quantity → Dopełniacz lm.
Nie jestem ___.
być + noun keeps Narzędnik, even with nie.
Spotkajmy się ___ maja.
"On" a date = Dopełniacz, no preposition.
Uzupełnij · Fill in
- Pracuję tu stycznia.
- Zostanę w biurze szóstej.
- Odpowiemy tygodnia.
- Piję herbatę kawy.
- Lot odwołano burzy.
- Wczoraj nie było przez dwie godziny. (prąd)
- Na razie mieszkam rodziców.
- Urodziłem się marca. (1.)
Poziom 3 · Zaawansowany Advanced
B2 Numerals, the -a/-u choice, partitive genitive, noun chains, comparison with od, and impersonal quantity verbs.
3.1 Liczebniki Which numbers trigger Dopełniacz?
The rule depends on the last digit of the number, not on its size:
| Number | Noun form | Przykład |
|---|---|---|
| 1 | singular | jeden kot |
| 2, 3, 4 · 22–24 · 32–34 · 102… | Mianownik lm. | dwa koty, dwadzieścia trzy koty, sto dwa koty |
| 5–21 · 25–31 · 100 · 1000… | Dopełniacz lm. | pięć kotów, dwanaście kotów, dwadzieścia jeden kotów |
| men (any number from 2) | Dopełniacz lm. + genitive numeral | dwóch inżynierów, pięciu inżynierów |
When the number takes Dopełniacz and it's the subject, the verb goes into the neuter singular: Pięć osób czekało. · Pięciu programistów pracowało nad projektem. Compare: Dwie osoby czekały.
Teleskop odkrył dwadzieścia pięć egzoplanet.
The telescope discovered twenty-five exoplanets.
Saturn ma ponad dwieście księżyców.
Saturn has over two hundred moons.
Dziesięć procent inwestorów kontroluje połowę rynku.
Ten percent of investors control half the market.
Na spotkanie przyszło kilkanaście osób.
A dozen or so people came to the meeting.
Dwie trzecie klientów płaci kartą.
Two thirds of customers pay by card.
Byliśmy tam półtora roku.
We were there for a year and a half.
5+ years = lat: pięć lat, dwadzieścia lat.
3.2 -a czy -u? Masculine things: tendencies, not rules
There's no perfect rule, but these patterns cover most words. When in doubt, check a dictionary (sjp.pwn.pl shows the genitive for every noun).
| Usually -a | Usually -u |
|---|---|
| All living beings: brata, psa, robota | Abstract ideas: czasu, sukcesu, strachu, rozwoju, kryzysu |
| Months & most Polish towns: maja, Krakowa, Gdańska, Poznania | Foreign towns (often): Londynu, Madrytu, Rzymu but Berlina, Paryża |
| Tools & small objects: noża, klucza, ołówka, młotka | Substances & materials: cukru, piasku, tlenu, gazu but chleba, sera |
| Units, money: kilograma, metra, litra, dolara, złotego | Collectives: lasu, tłumu, rządu, zespołu |
| Body parts: zęba, nosa, palca, języka | Buildings: domu, sklepu, banku, teatru, hotelu but szpitala, kościoła |
| Fruit, veg, mushrooms: pomidora, ogórka, grzyba | Transport: samochodu, autobusu, pociągu, samolotu |
| Many gadgets: komputera, laptopa, smartfona, serwera, e-maila | Tech & software: telefonu, tabletu, internetu, programu, algorytmu |
3.3 Dopełniacz cząstkowy "Some": the partitive genitive
With food, drink and materials, Dopełniacz means an unspecified amount: "some". Biernik means the whole thing or a specific portion (see Biernik 3.5).
Napij się wody.
Have some water.
Dodaj trochę soli do zupy.
Add a little salt to the soup.
Nalej mi wina.
Pour me some wine.
Kup chleba po drodze.
Pick up some bread on the way. (also: kup chleb, one loaf)
Verbs with na- … się ("to have one's fill of") and na- ("to do a lot of") also take Dopełniacz:
Najadłem się pierogów.
I ate my fill of pierogi.
Naczytałam się artykułów o kryptowalutach.
I've read (more than) enough articles about crypto.
Narobiłem błędów w kodzie.
I made a lot of mistakes in the code.
Nazbieraliśmy grzybów w lesie.
We picked loads of mushrooms in the forest.
3.4 Łańcuchy dopełniaczy Genitive chains & verbal nouns: news Polish
When a verb becomes a noun, its object (and often its subject) goes into Dopełniacz. Newspapers and reports stack these into chains; read them right to left in English.
| Czasownik + Biernik | Rzeczownik + Dopełniacz |
|---|---|
| badać rynek | badanie rynku market research |
| odkryć planetę | odkrycie planety the discovery of the planet |
| trenować model | trenowanie modelu training the model |
| obniżyć stopy procentowe | obniżka stóp procentowych an interest-rate cut |
| łazik ląduje (subject) | lądowanie łazika the rover's landing |
Wzrost cen ropy naftowej uderzył w linie lotnicze.
The rise in crude oil prices hit the airlines.
wzrost ← cen ← ropy naftowej: rise · of prices · of crude oil
Prezes Narodowego Banku Polskiego zabrał głos.
The President of the National Bank of Poland spoke.
Ochrona danych osobowych użytkowników to priorytet.
Protecting users' personal data is a priority.
Wyniki badania wpływu klimatu na rolnictwo.
The results of the study on the impact of climate on agriculture.
3.5 Porównanie z „od” Comparison: bigger than
After a comparative you can use od + Dopełniacz or niż + Mianownik. Od is shorter and very common with nouns and pronouns; niż is required before a clause or a phrase that isn't a single noun.
Jowisz jest większy od Ziemi.
Jupiter is bigger than the Earth. (= niż Ziemia)
Złoto jest droższe od srebra.
Gold is more expensive than silver.
Mój brat jest ode mnie starszy o dwa lata.
My brother is two years older than me.
Nowa wersja jest szybsza, niż się spodziewaliśmy.
The new version is faster than we expected. (clause → only niż)
3.6 Brakuje, szkoda, przybywa Impersonal quantity expressions
These have no grammatical subject. The thing that is lacking, growing or shrinking goes into Dopełniacz, and the verb stays in the 3rd person singular (neuter in the past).
Brakuje mi słów.
I'm lost for words.
Wczoraj zabrakło prądu.
Yesterday the power went out.
Szkoda czasu na kłótnie.
It's a waste of time arguing.
Z roku na rok przybywa klientów.
Year after year the number of customers grows.
W jeziorach ubywa wody.
The lakes are losing water.
Latem w centrum jest pełno turystów.
In summer the centre is full of tourists.
Mam dość tego hałasu!
I've had enough of this noise!
Sprawdź się · Poziom 3
- Mam dwadzieścia dwa (kot)
- Mam dwadzieścia pięć (kot)
- W projekcie pracuje programistów. (5)
- Nie mam (telefon)
- Nie mam (komputer)
- Jowisz jest większy od (Ziemia)
- Napiję się (herbata)
- Brakuje mi (czas)
- Szkoda (pieniądze)
- Ostatnio przybywa (turyści)
- Badanie trwało rok. (rynek)
Poziom 4 · Biegłość Fluent & native usage
C1–C2 Idioms and proverbs, fixed phrases, the genitive of time, register, and literary forms.
4.1 Idiomy i przysłowia Idioms & proverbs
nie mieć zielonego pojęcia
not to have a green idea
not to have the foggiest idea
Nie mam zielonego pojęcia, jak działa ten algorytm.
dolać oliwy do ognia
to pour oil onto the fire
to add fuel to the fire
Ten wpis prezesa tylko dolał oliwy do ognia.
z deszczu pod rynnę
out of the rain, under the gutter
out of the frying pan into the fire
Zmieniłem pracę i trafiłem z deszczu pod rynnę.
od deski do deski
from board to board
from cover to cover
Przeczytałem raport roczny od deski do deski.
ni z gruszki, ni z pietruszki
neither from a pear nor from parsley
out of the blue, for no reason
Ni z gruszki, ni z pietruszki zaczął mówić o kosmitach.
nie mieć grosza przy duszy
not to have a grosz by one's soul
to be flat broke
Po studiach nie miałem grosza przy duszy.
szukać igły w stogu siana
to look for a needle in a haystack
to look for a needle in a haystack
Szukanie życia w kosmosie to jak szukanie igły w stogu siana.
wyjść z siebie
to step out of oneself
to lose it, be beside oneself (with anger)
Kiedy zobaczył rachunek, wyszedł z siebie.
mieć czegoś po dziurki w nosie
to have something up to the holes in one's nose
to be fed up to the back teeth
Mam po dziurki w nosie tych spotkań.
prosto z mostu
straight off the bridge
bluntly, straight out
Powiem ci prosto z mostu: ten biznesplan nie ma sensu.
zacząć od zera
to start from zero
to start from scratch
Po bankructwie zaczął wszystko od zera.
do wyboru, do koloru
to choose, to colour
as many as you like, take your pick
W tym sklepie masz smartfony do wyboru, do koloru.
nie z tej ziemi
not from this earth
out of this world
Ten sernik jest nie z tej ziemi!
bez dwóch zdań
without two sentences
no doubt about it
Bez dwóch zdań, to najlepszy model na rynku.
nie bez kozery
not without a whim
not without (good) reason
Nie bez kozery mówi się, że czas to pieniądz.
Nie ma dymu bez ognia.
There's no smoke without fire.
There's no smoke without fire.
Mówią, że firma ma kłopoty. Nie ma dymu bez ognia.
Od przybytku głowa nie boli.
An abundance doesn't give you a headache.
You can't have too much of a good thing.
Premia i podwyżka? Od przybytku głowa nie boli!
Nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło.
There's no bad that wouldn't turn out for good.
Every cloud has a silver lining.
Straciłem pracę, ale założyłem własną firmę. Nie ma tego złego…
4.2 Stałe wyrażenia Everyday fixed phrases with Dopełniacz
| Wyrażenie | Meaning | Przykład |
|---|---|---|
| do widzenia / do zobaczenia / do jutra | goodbye / see you / see you tomorrow | No to do jutra! |
| bez wątpienia | without a doubt | To bez wątpienia przełom w fizyce. |
| od razu | at once, right away | Od razu zauważyłem błąd. |
| od czasu do czasu | from time to time | Od czasu do czasu sprawdzam portfel. |
| do końca | to the end, completely | Walczyliśmy do końca. Nie jestem do końca przekonany. |
| z góry dziękuję | thanks in advance | Z góry dziękuję za odpowiedź. |
| z rzędu | in a row | Indeks rośnie piąty dzień z rzędu. |
| do tej pory | so far, until now | Do tej pory nikt tego nie odkrył. |
| od lat | for years | Od lat inwestuję w ETF-y. |
| z punktu widzenia (+ D.) | from the point of view of | Z punktu widzenia klienta to bez sensu. |
| bez sensu | pointless, makes no sense | Ta dyskusja jest bez sensu. |
| do niczego | useless (colloquial) | Ten stary laptop jest do niczego. |
| nie ma za co / nie ma sprawy / nie ma mowy | you're welcome / no problem / no way | Pomożesz mi? – Nie ma sprawy. |
4.3 Dopełniacz czasu "One day", "that night": time without a preposition
A noun phrase in Dopełniacz can mark when something happened, usually with a determiner (tego, pewnego, każdego, zeszłego). It sounds more written and narrative than w + Miejscownik.
Pewnego dnia wszystko się zmieniło.
One day everything changed.
Tej nocy widzieliśmy zorzę polarną.
That night we saw the northern lights.
Zeszłego roku rynek spadł o dwadzieścia procent.
Last year the market fell by twenty percent. (spoken: w zeszłym roku)
Każdego ranka biegam pięć kilometrów.
Every morning I run five kilometres.
Raport trzeba wysłać ostatniego dnia miesiąca.
The report must be sent on the last day of the month.
4.4 Rejestr Register: what natives do, and what the norm says
- Abstract "want/expect" → Dopełniacz. Chcę spokoju. Żądamy wyjaśnień. Oczekujemy odpowiedzi do piątku. With concrete things, chcieć takes Biernik in normal speech: Chcę ten telefon.
- Official Polish loves prepositional phrases + Dopełniacz. Recognise them in news, contracts and reports:
w celu in order to w celu ograniczenia inflacji w wyniku as a result of w wyniku kryzysu w ramach as part of, within w ramach projektu badawczego na rzecz for the benefit of działać na rzecz klimatu na podstawie on the basis of na podstawie danych GUS w świetle in light of w świetle nowych badań w trakcie in the course of w trakcie negocjacji - Spoken shortcuts: Pełno tu ludzi. · Nie ma co płakać. (no point crying) · Dość tego! (Enough!)
4.5 Formy literackie Literary & archaic forms: recognise them, don't use them
| Literary | Modern | Przykład |
|---|---|---|
| doń | do niego | Podszedł doń powoli. |
| odeń | od niego | Nie oczekiwał odeń niczego. |
| zeń | z niego | Śmiali się zeń wszyscy. |
| dlań | dla niego | Wszystko to zrobiła dlań. |
Nie rzucim ziemi, skąd nasz ród.
We won't abandon the land our people come from. (Rota, Maria Konopnicka, 1908)
Negation → ziemi; rzucim is an old form of rzucimy.
Sprawdź się · Poziom 4
“Nie mam zielonego pojęcia” means…
nie mieć zielonego pojęcia = not have the foggiest idea.
Which is correct in written Polish?
The negation reaches the infinitive's object → Dopełniacz.
“Pewnego dnia” means…
Genitive of time: pewnego dnia = one day (narrative).
“Podszedł doń” = podszedł do…
doń = do niego (literary).
Uzupełnij idiom
- Ten komentarz tylko dolał do ognia.
- Przeczytałem tę książkę od deski do .
- Zmieniłem pracę i wpadłem z deszczu pod .
- Nie ma dymu bez .
- dnia polecę w kosmos.
- Mam po dziurki w nosie spotkań. (te)
Najczęstsze błędy Top mistakes
Fiszki Flashcards: say the answer out loud before flipping
Test końcowy Mixed test (all levels, shuffled topics)
This mixes all four levels on purpose (interleaving). Some items are traps: not every gap is Dopełniacz. First decide which rule applies, then write the form.
- Nie mam (żaden pomysł)
- W sierpniu jedziemy Niemiec.
- Kupiłem pięć (książka)
- Codziennie słucham (polskie radio)
- Idę koncert, a potem klubu.
- Urodziłam się maja. (5.)
- Napij się (woda)
- Nie widzę tu (twoja siostra)
- Spotkajmy się u (ja)
- Ile kosztuje bilet do (Gdańsk)
- Mamy dwadzieścia trzy nowe (zamówienie)
- Boję się (pająki)
- Złoto jest droższe od (srebro)
- Kocham (ta planeta)
Traps: nr 5 (na koncert is Biernik), nr 11 (23 → Mianownik lm.), nr 14 (kochać takes Biernik).
Ściąga Cheat sheet
Dopełniacz: kogo? czego?
Liczba pojedyncza
- ż. -a → -y (kawy) / -i (książki, ziemi)
- ż. consonant → -y (nocy) / -i (miłości)
- m. alive → -a (brata) · m. thing → -u (czasu) or -a (komputera)
- n. → -a (okna, imienia)
- adj: -ego (m./n.) · -ej (ż.) · -ych (lm.)
Liczba mnoga
- m. hard → -ów (studentów)
- soft / cz, rz… → -i / -y (lekarzy, nocy, akcji)
- ż. -a, n. → ∅ (kaw, miast, okien, szkół)
- ludzi, dzieci, przyjaciół, pieniędzy, rąk, lat
Zaimki: mnie · cię/ciebie · go/jego/niego · jej/niej · nas · was · ich/nich
When?
- "of": dom brata · nie + verb · nie ma / nie było
- dużo, mało, ile, kilogram, 5+ (22–24 → M.)
- do, od, z, bez, dla, u, według, zamiast, podczas…
- szukać, słuchać, potrzebować, używać, bać się
- dates: piątego maja · w → do → z · u → do → od