02 · Przypadki · przypadek 2 z 7

Dopełniacz

The Genitive case

kogo? whom? / of whom?czego? (of) what?skąd? where from?

The most frequent case after Mianownik. It means "of" (kurs dolara), it replaces Biernik after negation (nie mam czasu), it follows every word of quantity (dużo ludzi, pięć gwiazd), and it comes after the busiest prepositions: do, od, z, bez, dla, u.

czerwony = the genitive endingniebieski = vowel that changes or appears (ó, ę, mobile e)🔊 = listenEN (top right) = hide translations

Na skróty At a glance

1Feminine: -y or -i

kawa → kawy, but after k, g and soft sounds → -i: książki, ziemi, nocy, miłości.

2Masculine: -a or -u

Living beings always -a (brata, kota). Things: often -u (czasu, rynku), sometimes -a (komputera).

3Neuter: -a

okno → okna, słońca, zdjęcia. Simple and regular.

4Plural: -ów, -i/-y or nothing

Masculine → studentów. Feminine & neuter usually drop the ending: kaw, gwiazd, miast.

TypMianownik (kto? co?)Dopełniacz (kogo? czego?)Trick
Liczba pojedyncza · Singular
ż. na -akawa, gwiazda, umowakawy, gwiazdy, umowy-a → -y
ż. na -ka, -ga, -ia, -jaksiążka, droga, ziemia, akcjaksiążki, drogi, ziemi, akcjiafter k, g, soft → -i
ż. na spółgłoskęnoc, podróż, miłość, siećnocy, podróży, miłości, siecic, cz, rz, ż, sz → -y · ć, ś, ń, l → -i
m. żywotnybrat, pies, inwestorbrata, psa, inwestoraalways -a (= Biernik)
m. nieżywotnyczas, rynek, algorytmczasu, rynku, algorytmuusually -u
m. nieżywotnykomputer, chleb, Krakówkomputera, chleba, Krakowasometimes -a (see 3.2)
m. na -akolega, astronautakolegi, astronautybehaves like feminine
nijakiokno, słońce, zdjęcie, imięokna, słońca, zdjęcia, imienia-a
Liczba mnoga · Plural (all genders)
m. twardystudenci, koty, rynkistudentów, kotów, rynków-ów
m. miękki / -cz, -rz…lekarze, nauczyciele, gościelekarzy, nauczycieli, gości-y / -i
ż. na -akawy, gwiazdy, książkikaw, gwiazd, książekno ending (∅)
ż. na -ja / -ia, spółgł.akcje, lekcje, noce, rzeczyakcji, lekcji, nocy, rzeczy-i / -y
nijakiokna, miasta, zdjęciaokien, miast, zdjęćno ending (∅)

Przymiotniki i zaimki Adjectives & pronouns that go with the noun

Good news: adjectives have only three genitive forms, and the plural form is the same for every gender.

męski + nijakiżeńskiliczba mnoga (all)
nowynowegonowejnowych
polskipolskiegopolskiejpolskich
ten / ta / totegotejtych
mój / mojamojegomojejmoich
jeden / jednajednegojednej—
żaden / żadnażadnegożadnejżadnych

Poziom 1 · Podstawy Basics

A1–A2 The five jobs of Dopełniacz, and the endings for every gender.

1.1 Kiedy? Five jobs of the genitive

JobEnglishPrzykład
1 · Possession, "of"X's / the … of Xsamochód brata · stolica Polski · kurs złota
2 · Negationno / not anyNie mam czasu. Nie ma kawy.
3 · Quantitya lot of, a kilo of, five…dużo pracy · kilogram jabłek · pięć gwiazd
4 · Prepositionsto, from, without, for, at…do domu · z pracy · bez cukru · dla ciebie · u lekarza
5 · Certain verbslook for, listen to, need…Szukam pracy. Słucham muzyki. Potrzebuję pomocy.
Word order of "of" English says my brother's car; Polish says car + brother-in-Dopełniacz: samochód mojego brata. The owner comes after the thing. Dom rodziców = my parents' house. Koniec roku = the end of the year.

1.2 Rzeczowniki żeńskie Feminine nouns: -y or -i

What does the feminine noun end in?
-a after a hard consonant (b, d, m, r, t, w, ł…) or c, cz, rz, sz, ż-a → -ykawa → kawy, praca → pracy
-ka, -ga, or soft -ia / -ja / -la / -ni…→ -iksiążka → książki
ziemia → ziemi, Hiszpania → Hiszpanii
a consonant: -c, -cz, -rz, -ż, -szadd -ynoc → nocy, podróż → podróży
a consonant: -ć, -ś, -ń, -ź, -l, -wadd -i (ć → ci, ś → si…)miłość → miłości, sól → soli
The spelling rule behind it Polish never writes ky, gy (→ ki, gi) and never writes -i after c, cz, sz, rz, ż, dz (→ -y). So the ending is really one ending, -y/-i, adjusted by spelling. Country names in -ia double the i: Hiszpania → Hiszpanii, Kalifornia → Kalifornii. Watch the mobile e: krew → krwi, wieś → wsi.

Poproszę szklankę wody.

A glass of water, please.

To jest pokój mojej siostry.

This is my sister's room.

Atmosfera Ziemi chroni nas przed promieniowaniem.

The Earth's atmosphere protects us from radiation.

To przełomowe odkrycie dla medycyny.

This is a breakthrough discovery for medicine.

Eksport polskiej żywności rośnie.

Exports of Polish food are growing.

Kurs akcji spadł o trzy procent.

The share price fell by three percent.

Jakość odpowiedzi zależy od jakości danych.

The quality of the answer depends on the quality of the data.

Wracam z pracy o szóstej.

I get back from work at six.

W lipcu jedziemy do Hiszpanii.

In July we're going to Spain.

Czytam powieść Olgi Tokarczuk.

I'm reading a novel by Olga Tokarczuk.

Women's surnames ending in a consonant (Tokarczuk, Nowak) don't decline.

1.3 Rzeczowniki nijakie Neuter nouns: -a

Almost every neuter noun swaps its ending for -a. Watch the -ę nouns, which grow a longer stem: imię → imienia, zwierzę → zwierzęcia. Latin words in -um don't change at all in the singular: muzeum, centrum, liceum.

Widok z okna jest piękny.

The view from the window is beautiful.

Światło Słońca dociera do Ziemi w osiem minut.

Sunlight reaches the Earth in eight minutes.

Cena mieszkania w Warszawie znowu wzrosła.

The price of a flat in Warsaw has gone up again.

Kawałek ciasta, poproszę.

A piece of cake, please.

Naukowcy badają DNA tego zwierzęcia.

Scientists are studying this animal's DNA.

Wstęp do muzeum jest dziś bezpłatny.

Entry to the museum is free today.

muzeum: no change in the singular.

1.4 Rzeczowniki męskie Masculine nouns: -a or -u?

Is the masculine noun a living being?
YES: person or animalalways -abrat → brata, lekarz → lekarza, pies → psa
YES, but it ends in -a (kolega, astronauta)like feminine: -y / -ikolega → kolegi, dostawca → dostawcy
NO: thing, idea, placeusually -u, sometimes -a: learn with the wordczas → czasu, dom → domu
komputer → komputera
Uwaga: the stem can shrink The mobile e drops out, exactly as in Biernik: pies → psa, rynek → rynku, cukier → cukru, dworzec → dworca, dzień → dnia. Some words swap ó → o: stół → stołu, samochód → samochodu, Kraków → Krakowa.

To samochód mojego brata.

It's my brother's car.

Kurs dolara znowu rośnie.

The dollar exchange rate is rising again.

Kod źródłowy tego algorytmu jest otwarty.

This algorithm's source code is open.

Powierzchnia Księżyca jest pełna kraterów.

The Moon's surface is full of craters.

Jutro lecę do Londynu, a potem do Krakowa.

Tomorrow I'm flying to London, and then to Kraków.

Londyn → -u, Kraków → -a: you just have to know.

Szukamy nowego dostawcy.

We're looking for a new supplier.

Kup bochenek chleba i trochę sera.

Buy a loaf of bread and some cheese.

To dopiero początek eksperymentu.

This is only the beginning of the experiment.

Wieczorem idziemy do teatru.

In the evening we're going to the theatre.

1.5 Liczba mnoga Plural: three possible endings

What kind of noun is it?
masculine, hard stem-ówstudent → studentów
komputer → komputerów
masculine soft (-l, -ń, -ś, -j…) or -cz, -rz, -sz, -ż; feminine consonant or -ja/-ia-i / -ynauczycieli, lekarzy
nocy, lekcji
feminine -a, neuter -o / -e / -ędrop the ending (∅)kawa → kaw, miasto → miast
zdjęcie → zdjęć
When the ending disappears, the stem adjusts If the word would end in two hard-to-say consonants, an e appears: książka → książek, okno → okien, jabłko → jabłek, córka → córek. Often o → ó or ę → ą: szkoła → szkół, droga → dróg, siostra → sióstr, morze → mórz, ręka → rąk. Soft endings become accented: zdjęcie → zdjęć, mieszkanie → mieszkań, pytanie → pytań.

Mam sto akcji tej spółki.

I have a hundred shares in this company.

W naszej galaktyce są miliardy gwiazd.

There are billions of stars in our galaxy.

Na szczęście mam dużo przyjaciół.

Luckily, I have a lot of friends.

Liczba klientów wzrosła o połowę.

The number of customers grew by half.

Model uczy się na milionach przykładów.

The model learns from millions of examples.

Kilogram jabłek, poproszę.

A kilo of apples, please.

Zwiedziliśmy kilka miast nad morzem.

We visited a few towns by the sea.

Wyniki badań są obiecujące.

The results of the studies are promising.

Mamy za mało programistów.

We have too few programmers.

Irregular plurals to memorise ludzie → ludzi · dzieci → dzieci · przyjaciele → przyjaciół · bracia → braci · pieniądze → pieniędzy · ręce → rąk · oczy → oczu · uszy → uszu · tygodnie → tygodni · miesiące → miesięcy · dni → dni · lata → lat (years).
Plural-only nouns: drzwi → drzwi, okulary → okularów, urodziny → urodzin, wakacje → wakacji, Niemcy → Niemiec, Włochy → Włoch, Katowice → Katowic.

1.6 Zaimki osobowe Personal pronouns

MianownikDopełniacz: short (default)Dopełniacz: long (stressed)after a preposition
jamniemnieu mnie, ode mnie, beze mnie
tycięciebiedla ciebie
on / onogojegodla niego
onajejjejdla niej
my / wynas / wasnas / wasu nas / u was
oni / oneichichdla nich
Pan / Pani / PaństwoPana / Pani / Państwadla Pana / dla Pani / dla Państwa
(reflexive)—siebiedla siebie, do siebie

To prezent dla ciebie.

This is a present for you.

Nie ma go dziś w biurze.

He's not in the office today.

Wpadnij do nas w weekend.

Drop by our place at the weekend.

Mamy dla Pani specjalną ofertę.

We have a special offer for you (madam).

Same shape as Biernik, almost Genitive and accusative pronouns are identical except for ona (jej vs ją) and ono / one (go / ich vs je). Widzę ją → Nie widzę jej.

Sprawdź się · Poziom 1

Put the word in brackets into Dopełniacz. Press Enter to check one answer and move to the next.

  1. Poproszę szklankę (woda)
  2. To samochód mojego (brat)
  3. Nie mam (czas)
  4. Kilogram (jabłka)
  5. Idę do (lekarz)
  6. Wracam z (praca)
  7. To prezent dla (ty)
  8. Kawa bez (cukier)
  9. Jadę do (Kraków)
  10. Mam dużo (pomysły)
  11. Atmosfera (Ziemia)
  12. Szukam (nowe mieszkanie)

Poziom 2 · Średniozaawansowany Intermediate

B1 Negation and "nie ma", quantities, prepositions, from–to–at, genitive verbs and dates.

2.1 Przeczenie i „nie ma” Negation

Two rules, both very frequent:

  1. A negated verb puts its direct object in Dopełniacz (this was Biernik in the positive sentence).
  2. "There is no / isn't here" = nie ma + Dopełniacz. In the past it's nie było, in the future nie będzie: always this neuter singular form, whatever the noun.
✔ Twierdzenie✘ Przeczenie (Dopełniacz)
Mam samochód.Nie mam samochodu.
Kupuję bitcoina.Nie kupuję bitcoina.
Lubię poniedziałki.Nie lubię poniedziałków.
Jest czas.Nie ma czasu.
Marek jest w biurze.Nie ma Marka w biurze.
Był prąd.Nie było prądu.
Jutro będzie lekcja.Jutro nie będzie lekcji.
What negation does NOT change
  • być + a noun describing someone stays in Narzędnik: Jestem lekarzem → Nie jestem lekarzem.
  • The subject stays in Mianownik: Marek nie pracuje. (but Nie ma Marka = Marek isn't here).
  • After a preposition the case stays: Nie czekam na autobus.
  • Verbs that take another case keep it: Nie pomagam mu (Celownik), Nie interesuję się polityką (Narzędnik).

Nie mam żadnego pomysłu na prezentację.

I have no idea at all for the presentation.

Model nie ma dostępu do internetu.

The model has no internet access.

Na Księżycu nie ma atmosfery.

There's no atmosphere on the Moon.

Nie sprzedawaj akcji w panice.

Don't sell shares in a panic.

2.2 Ilość Quantity words all take Dopełniacz

  • dużo a lot
  • mało little / few
  • trochę some, a bit
  • wiele many
  • kilka a few
  • ile? how much / many
  • za dużo too much
  • więcej / mniej more / less
  • kilogram kilo
  • litr litre
  • butelka bottle
  • szklanka glass
  • kawałek piece
  • para pair
  • pół half
  • połowa half (of)
  • większość most
  • brak lack
  • tysiąc, milion thousand, million
  • pięć, sześć… 5+

Ile kosztuje litr mleka?

How much is a litre of milk?

W sobotę było tam mnóstwo ludzi.

On Saturday there were loads of people there.

Mam dziś za dużo spotkań.

I have too many meetings today.

Większość inwestorów czeka na decyzję banku centralnego.

Most investors are waiting for the central bank's decision.

Brak danych to największy problem.

The lack of data is the biggest problem.

dane (data) declines like an adjective: danych.

Lot trwa pół godziny.

The flight takes half an hour.

2.3 Przyimki z dopełniaczem Prepositions with the genitive

Over half of all Polish prepositions take Dopełniacz. Learn the first six by heart; the rest follow the same pattern.

PrzyimekMeaningPrzykład
doto (buildings, towns, countries, people) · untilJadę do Gdańska. Idę do dentysty. Pracuję do piątej.
odfrom (a person, a start point) · since · thanDostałem SMS-a od szefa. Pracuję tu od stycznia.
z / zefrom, out of (inside a place) · made ofWracam z biura. Pochodzę ze Szczecina. Stół jest z drewna.
bezwithoutKawa bez cukru, proszę.
dlafor (someone, a purpose)Kurs dla początkujących. To dla ciebie.
uat someone's placeJestem u lekarza. Nocuję u kolegi.
obok, koło, blisko, niedalekonext to, nearMieszkam niedaleko dworca.
naprzeciwkooppositeBank jest naprzeciwko poczty.
wokół, dookołaaroundKsiężyc krąży wokół Ziemi.
podczas, w czasie, w trakcieduringPodczas konferencji pokazano nowy model.
wedługaccording toWedług analityków stopy procentowe spadną.
wśródamongTa aplikacja jest popularna wśród studentów.
zamiastinstead ofPiję herbatę zamiast kawy.
opróczapart from, exceptOprócz mnie nikt nie przyszedł.
okołoabout, approximatelyLot trwa około dwóch godzin.
z powodubecause ofLot odwołano z powodu burzy.
w ciąguwithin, over (a period)Odpowiemy w ciągu tygodnia.
spod, zza, znad, sprzedfrom under / behind / above / beforeSłońce wyszło zza chmur. Wróciliśmy znad morza. Zdjęcie sprzed lat.
z or ze? Add e before a hard cluster starting with s, z, ś, ź, sz, ż: ze sklepu, ze Szczecina, ze środy na czwartek, ze złota. Same with ode mnie, beze mnie.

2.4 Gdzie? Dokąd? Skąd? At, to, from: the three-way system

Polish has a full set of "at / to / from" for every kind of place. Dopełniacz handles most of the to and all of the from.

📍 Gdzie? (at)➡️ Dokąd? (to)⬅️ Skąd? (from)
Buildings, towns, countries: w → do → z
w Krakowiedo Krakowaz Krakowa
w Polscedo Polskiz Polski
w Niemczechdo Niemiecz Niemiec
w bankudo bankuz banku
People: u → do → od
u lekarzado lekarzaod lekarza
u babcido babciod babci
Events, open spaces: na → na (Biernik) → z
na koncerciena koncertz koncertu
na poczciena pocztęz poczty
Seaside, rivers: nad → nad (Biernik) → znad
nad morzemnad morzeznad morza
Na-places come back with z Even though you go na koncert / na uniwersytet / na lotnisko, you come back z: Wracam z koncertu / z uniwersytetu / z lotniska. Never ✗ od koncertu. Use od only for people (and starting points in time).

2.5 Czasowniki z dopełniaczem Verbs that take the genitive

These verbs take Dopełniacz even in positive sentences. Many are false friends for English speakers ("look for", "listen to").

  • szukać look for
  • słuchać listen to
  • potrzebować need
  • używać use
  • uczyć się learn
  • bać się be afraid of
  • życzyć (komuś) wish (sb sth)
  • pilnować keep an eye on
  • unikać avoid
  • dotyczyć concern
  • wymagać require
  • brakować (komuś) lack
  • spodziewać się expect
  • oczekiwać expect, await
  • nienawidzić hate
  • zazdrościć (komuś) envy (sb sth)
  • wstydzić się be ashamed of
  • pozbyć się get rid of
  • próbować taste
  • chcieć want (abstract)

Szukam pracy w branży AI.

I'm looking for a job in the AI industry.

Słucham podcastu o inwestowaniu.

I'm listening to a podcast about investing.

Używam Pythona do analizy danych.

I use Python for data analysis.

Potrzebuję twojej pomocy.

I need your help.

Boję się pająków.

I'm afraid of spiders.

Życzę ci powodzenia!

Good luck! (lit. I wish you success)

Od miesiąca unikam cukru.

I've been avoiding sugar for a month.

Ta praca wymaga cierpliwości.

This work requires patience.

Brakuje nam magazynierów.

We're short of warehouse workers.

Spodziewamy się spadku inflacji.

We're expecting inflation to fall.

Pilnuj bagażu na lotnisku.

Keep an eye on your luggage at the airport.

Uczę się polskiego od roku.

I've been learning Polish for a year.

polski (the language) is an adjective → polskiego.

2.6 Daty Dates: "on the 5th of May" = Dopełniacz

When something happens on a date, both the ordinal number and the month go into Dopełniacz: piątego maja. No preposition. Months have genitive forms you'll see on every calendar:

MianownikDopełniaczMianownikDopełniacz
styczeństycznialipieclipca
lutylutego (adjective!)sierpieńsierpnia
marzecmarcawrzesieńwrześnia
kwiecieńkwietniapaździernikpaździernika
majmajalistopadlistopada
czerwiecczerwcagrudzieńgrudnia

Urodziłam się piątego maja.

I was born on the 5th of May.

Konferencja odbędzie się dwudziestego czwartego października.

The conference will take place on the 24th of October.

Od pierwszego stycznia rosną ceny prądu.

From the 1st of January electricity prices go up.

Termin płatności mija trzydziestego pierwszego grudnia.

The payment deadline is the 31st of December.

Pracuję od poniedziałku do piątku, od rana do wieczoru.

I work Monday to Friday, from morning till evening.

Full date vs year alone A full date is all genitive: drugiego listopada dwa tysiące dwudziestego szóstego roku. A year on its own uses w + Miejscownik: w dwa tysiące dwudziestym szóstym roku. Asking: Który dzisiaj jest? – Drugi listopada. (neutral) or Którego dzisiaj mamy? – Drugiego. (colloquial)

Sprawdź się · Poziom 2

Choose the correct form. The explanation appears after you answer.

Nie ma ___ w biurze.

nie ma + Dopełniacz = someone isn't here.

Jadę ___ Krakowa.

Towns → do + Dopełniacz.

Wracam ___ koncertu.

Na-places come back with z.

Wracam ___ lekarza.

People: u → do → od.

Potrzebuję ___.

potrzebować always takes Dopełniacz.

Kilogram ___, proszę.

Quantity → Dopełniacz lm.

Nie jestem ___.

być + noun keeps Narzędnik, even with nie.

Spotkajmy się ___ maja.

"On" a date = Dopełniacz, no preposition.

Uzupełnij · Fill in

  1. Pracuję tu stycznia.
  2. Zostanę w biurze szóstej.
  3. Odpowiemy tygodnia.
  4. Piję herbatę kawy.
  5. Lot odwołano burzy.
  6. Wczoraj nie było przez dwie godziny. (prąd)
  7. Na razie mieszkam rodziców.
  8. Urodziłem się marca. (1.)

Poziom 3 · Zaawansowany Advanced

B2 Numerals, the -a/-u choice, partitive genitive, noun chains, comparison with od, and impersonal quantity verbs.

3.1 Liczebniki Which numbers trigger Dopełniacz?

The rule depends on the last digit of the number, not on its size:

NumberNoun formPrzykład
1singularjeden kot
2, 3, 4 · 22–24 · 32–34 · 102…Mianownik lm.dwa koty, dwadzieścia trzy koty, sto dwa koty
5–21 · 25–31 · 100 · 1000…Dopełniacz lm.pięć kotów, dwanaście kotów, dwadzieścia jeden kotów
men (any number from 2)Dopełniacz lm. + genitive numeraldwóch inżynierów, pięciu inżynierów

When the number takes Dopełniacz and it's the subject, the verb goes into the neuter singular: Pięć osób czekało. · Pięciu programistów pracowało nad projektem. Compare: Dwie osoby czekały.

Teleskop odkrył dwadzieścia pięć egzoplanet.

The telescope discovered twenty-five exoplanets.

Saturn ma ponad dwieście księżyców.

Saturn has over two hundred moons.

Dziesięć procent inwestorów kontroluje połowę rynku.

Ten percent of investors control half the market.

Na spotkanie przyszło kilkanaście osób.

A dozen or so people came to the meeting.

Dwie trzecie klientów płaci kartą.

Two thirds of customers pay by card.

Byliśmy tam półtora roku.

We were there for a year and a half.

5+ years = lat: pięć lat, dwadzieścia lat.

3.2 -a czy -u? Masculine things: tendencies, not rules

There's no perfect rule, but these patterns cover most words. When in doubt, check a dictionary (sjp.pwn.pl shows the genitive for every noun).

Usually -aUsually -u
All living beings: brata, psa, robotaAbstract ideas: czasu, sukcesu, strachu, rozwoju, kryzysu
Months & most Polish towns: maja, Krakowa, Gdańska, PoznaniaForeign towns (often): Londynu, Madrytu, Rzymu but Berlina, Paryża
Tools & small objects: noża, klucza, ołówka, młotkaSubstances & materials: cukru, piasku, tlenu, gazu but chleba, sera
Units, money: kilograma, metra, litra, dolara, złotegoCollectives: lasu, tłumu, rządu, zespołu
Body parts: zęba, nosa, palca, językaBuildings: domu, sklepu, banku, teatru, hotelu but szpitala, kościoła
Fruit, veg, mushrooms: pomidora, ogórka, grzybaTransport: samochodu, autobusu, pociągu, samolotu
Many gadgets: komputera, laptopa, smartfona, serwera, e-mailaTech & software: telefonu, tabletu, internetu, programu, algorytmu
Kontrast · compare Nie mam komputera but Nie mam telefonu. bez chleba but bez cukru. do Wrocławia but do Sopotu. Learn each new masculine noun as a pair: komputer, -a · telefon, -u, the way dictionaries list them.

3.3 Dopełniacz cząstkowy "Some": the partitive genitive

With food, drink and materials, Dopełniacz means an unspecified amount: "some". Biernik means the whole thing or a specific portion (see Biernik 3.5).

Napij się wody.

Have some water.

Dodaj trochę soli do zupy.

Add a little salt to the soup.

Nalej mi wina.

Pour me some wine.

Kup chleba po drodze.

Pick up some bread on the way. (also: kup chleb, one loaf)

Verbs with na- … się ("to have one's fill of") and na- ("to do a lot of") also take Dopełniacz:

Najadłem się pierogów.

I ate my fill of pierogi.

Naczytałam się artykułów o kryptowalutach.

I've read (more than) enough articles about crypto.

Narobiłem błędów w kodzie.

I made a lot of mistakes in the code.

Nazbieraliśmy grzybów w lesie.

We picked loads of mushrooms in the forest.

3.4 Łańcuchy dopełniaczy Genitive chains & verbal nouns: news Polish

When a verb becomes a noun, its object (and often its subject) goes into Dopełniacz. Newspapers and reports stack these into chains; read them right to left in English.

Czasownik + BiernikRzeczownik + Dopełniacz
badać rynekbadanie rynku market research
odkryć planetęodkrycie planety the discovery of the planet
trenować modeltrenowanie modelu training the model
obniżyć stopy procentoweobniżka stóp procentowych an interest-rate cut
łazik ląduje (subject)lądowanie łazika the rover's landing

Wzrost cen ropy naftowej uderzył w linie lotnicze.

The rise in crude oil prices hit the airlines.

wzrost ← cen ← ropy naftowej: rise · of prices · of crude oil

Prezes Narodowego Banku Polskiego zabrał głos.

The President of the National Bank of Poland spoke.

Ochrona danych osobowych użytkowników to priorytet.

Protecting users' personal data is a priority.

Wyniki badania wpływu klimatu na rolnictwo.

The results of the study on the impact of climate on agriculture.

3.5 Porównanie z „od” Comparison: bigger than

After a comparative you can use od + Dopełniacz or niż + Mianownik. Od is shorter and very common with nouns and pronouns; niż is required before a clause or a phrase that isn't a single noun.

Jowisz jest większy od Ziemi.

Jupiter is bigger than the Earth. (= niż Ziemia)

Złoto jest droższe od srebra.

Gold is more expensive than silver.

Mój brat jest ode mnie starszy o dwa lata.

My brother is two years older than me.

Nowa wersja jest szybsza, niż się spodziewaliśmy.

The new version is faster than we expected. (clause → only niż)

3.6 Brakuje, szkoda, przybywa Impersonal quantity expressions

These have no grammatical subject. The thing that is lacking, growing or shrinking goes into Dopełniacz, and the verb stays in the 3rd person singular (neuter in the past).

Brakuje mi słów.

I'm lost for words.

Wczoraj zabrakło prądu.

Yesterday the power went out.

Szkoda czasu na kłótnie.

It's a waste of time arguing.

Z roku na rok przybywa klientów.

Year after year the number of customers grows.

W jeziorach ubywa wody.

The lakes are losing water.

Latem w centrum jest pełno turystów.

In summer the centre is full of tourists.

Mam dość tego hałasu!

I've had enough of this noise!

Sprawdź się · Poziom 3

  1. Mam dwadzieścia dwa (kot)
  2. Mam dwadzieścia pięć (kot)
  3. W projekcie pracuje programistów. (5)
  4. Nie mam (telefon)
  5. Nie mam (komputer)
  6. Jowisz jest większy od (Ziemia)
  7. Napiję się (herbata)
  8. Brakuje mi (czas)
  9. Szkoda (pieniądze)
  10. Ostatnio przybywa (turyści)
  11. Badanie trwało rok. (rynek)

Poziom 4 · Biegłość Fluent & native usage

C1–C2 Idioms and proverbs, fixed phrases, the genitive of time, register, and literary forms.

4.1 Idiomy i przysłowia Idioms & proverbs

nie mieć zielonego pojęcia

not to have a green idea

not to have the foggiest idea

Nie mam zielonego pojęcia, jak działa ten algorytm.

dolać oliwy do ognia

to pour oil onto the fire

to add fuel to the fire

Ten wpis prezesa tylko dolał oliwy do ognia.

z deszczu pod rynnę

out of the rain, under the gutter

out of the frying pan into the fire

Zmieniłem pracę i trafiłem z deszczu pod rynnę.

od deski do deski

from board to board

from cover to cover

Przeczytałem raport roczny od deski do deski.

ni z gruszki, ni z pietruszki

neither from a pear nor from parsley

out of the blue, for no reason

Ni z gruszki, ni z pietruszki zaczął mówić o kosmitach.

nie mieć grosza przy duszy

not to have a grosz by one's soul

to be flat broke

Po studiach nie miałem grosza przy duszy.

szukać igły w stogu siana

to look for a needle in a haystack

to look for a needle in a haystack

Szukanie życia w kosmosie to jak szukanie igły w stogu siana.

wyjść z siebie

to step out of oneself

to lose it, be beside oneself (with anger)

Kiedy zobaczył rachunek, wyszedł z siebie.

mieć czegoś po dziurki w nosie

to have something up to the holes in one's nose

to be fed up to the back teeth

Mam po dziurki w nosie tych spotkań.

prosto z mostu

straight off the bridge

bluntly, straight out

Powiem ci prosto z mostu: ten biznesplan nie ma sensu.

zacząć od zera

to start from zero

to start from scratch

Po bankructwie zaczął wszystko od zera.

do wyboru, do koloru

to choose, to colour

as many as you like, take your pick

W tym sklepie masz smartfony do wyboru, do koloru.

nie z tej ziemi

not from this earth

out of this world

Ten sernik jest nie z tej ziemi!

bez dwóch zdań

without two sentences

no doubt about it

Bez dwóch zdań, to najlepszy model na rynku.

nie bez kozery

not without a whim

not without (good) reason

Nie bez kozery mówi się, że czas to pieniądz.

Nie ma dymu bez ognia.

There's no smoke without fire.

There's no smoke without fire.

Mówią, że firma ma kłopoty. Nie ma dymu bez ognia.

Od przybytku głowa nie boli.

An abundance doesn't give you a headache.

You can't have too much of a good thing.

Premia i podwyżka? Od przybytku głowa nie boli!

Nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło.

There's no bad that wouldn't turn out for good.

Every cloud has a silver lining.

Straciłem pracę, ale założyłem własną firmę. Nie ma tego złego…

4.2 Stałe wyrażenia Everyday fixed phrases with Dopełniacz

WyrażenieMeaningPrzykład
do widzenia / do zobaczenia / do jutragoodbye / see you / see you tomorrowNo to do jutra!
bez wątpieniawithout a doubtTo bez wątpienia przełom w fizyce.
od razuat once, right awayOd razu zauważyłem błąd.
od czasu do czasufrom time to timeOd czasu do czasu sprawdzam portfel.
do końcato the end, completelyWalczyliśmy do końca. Nie jestem do końca przekonany.
z góry dziękujęthanks in advanceZ góry dziękuję za odpowiedź.
z rzęduin a rowIndeks rośnie piąty dzień z rzędu.
do tej poryso far, until nowDo tej pory nikt tego nie odkrył.
od latfor yearsOd lat inwestuję w ETF-y.
z punktu widzenia (+ D.)from the point of view ofZ punktu widzenia klienta to bez sensu.
bez sensupointless, makes no senseTa dyskusja jest bez sensu.
do niczegouseless (colloquial)Ten stary laptop jest do niczego.
nie ma za co / nie ma sprawy / nie ma mowyyou're welcome / no problem / no wayPomożesz mi? – Nie ma sprawy.

4.3 Dopełniacz czasu "One day", "that night": time without a preposition

A noun phrase in Dopełniacz can mark when something happened, usually with a determiner (tego, pewnego, każdego, zeszłego). It sounds more written and narrative than w + Miejscownik.

Pewnego dnia wszystko się zmieniło.

One day everything changed.

Tej nocy widzieliśmy zorzę polarną.

That night we saw the northern lights.

Zeszłego roku rynek spadł o dwadzieścia procent.

Last year the market fell by twenty percent. (spoken: w zeszłym roku)

Każdego ranka biegam pięć kilometrów.

Every morning I run five kilometres.

Raport trzeba wysłać ostatniego dnia miesiąca.

The report must be sent on the last day of the month.

4.4 Rejestr Register: what natives do, and what the norm says

Nie chcę czytać tę książkę.
Nie chcę czytać tej książki.
Negation reaches across to an infinitive: the object of czytać is still negated → Dopełniacz. The Biernik version is common in fast speech but counts as an error in writing. Same with Nie warto kupować tych akcji. Nie mogę znaleźć kluczy.
  • Abstract "want/expect" → Dopełniacz. Chcę spokoju. Żądamy wyjaśnień. Oczekujemy odpowiedzi do piątku. With concrete things, chcieć takes Biernik in normal speech: Chcę ten telefon.
  • Official Polish loves prepositional phrases + Dopełniacz. Recognise them in news, contracts and reports:
    w celuin order tow celu ograniczenia inflacji
    w wynikuas a result ofw wyniku kryzysu
    w ramachas part of, withinw ramach projektu badawczego
    na rzeczfor the benefit ofdziałać na rzecz klimatu
    na podstawieon the basis ofna podstawie danych GUS
    w świetlein light ofw świetle nowych badań
    w trakciein the course ofw trakcie negocjacji
  • Spoken shortcuts: Pełno tu ludzi. · Nie ma co płakać. (no point crying) · Dość tego! (Enough!)

4.5 Formy literackie Literary & archaic forms: recognise them, don't use them

LiteraryModernPrzykład
dońdo niegoPodszedł doń powoli.
odeńod niegoNie oczekiwał odeń niczego.
zeńz niegoŚmiali się zeń wszyscy.
dlańdla niegoWszystko to zrobiła dlań.

Nie rzucim ziemi, skąd nasz ród.

We won't abandon the land our people come from. (Rota, Maria Konopnicka, 1908)

Negation → ziemi; rzucim is an old form of rzucimy.

Sprawdź się · Poziom 4

“Nie mam zielonego pojęcia” means…

nie mieć zielonego pojęcia = not have the foggiest idea.

Which is correct in written Polish?

The negation reaches the infinitive's object → Dopełniacz.

“Pewnego dnia” means…

Genitive of time: pewnego dnia = one day (narrative).

“Podszedł doń” = podszedł do…

doń = do niego (literary).

Uzupełnij idiom

  1. Ten komentarz tylko dolał do ognia.
  2. Przeczytałem tę książkę od deski do .
  3. Zmieniłem pracę i wpadłem z deszczu pod .
  4. Nie ma dymu bez .
  5. dnia polecę w kosmos.
  6. Mam po dziurki w nosie spotkań. (te)

Najczęstsze błędy Top mistakes

Nie mam samochód.
Nie mam samochodu.
Negation → Dopełniacz.
Nie ma Marek.
Nie ma Marka.
nie ma + Dopełniacz.
Szukam pracę.
Szukam pracy.
szukać + Dopełniacz.
Słucham radio.
Słucham radia.
słuchać + Dopełniacz.
Idę do kino.
Idę do kina.
do + Dopełniacz.
Jestem z Polska.
Jestem z Polski.
z + Dopełniacz.
Wracam od koncertu.
Wracam z koncertu.
od is for people.
pięć koty
pięć kotów
5+ → Dopełniacz lm.
dwadzieścia dwa kotów
dwadzieścia dwa koty
Last digit 2–4 → Mianownik lm.
dużo ludzie
dużo ludzi
Quantity → Dopełniacz.
Nie mam żaden problem.
Nie mam żadnego problemu.
Adjective agrees: -ego.
Nie jestem lekarza.
Nie jestem lekarzem.
być keeps Narzędnik.

Fiszki Flashcards: say the answer out loud before flipping

wodaszklanka…
wody
książkapięć…
książek
czasnie mam…
czasu
bratsamochód…
brata
Krakówjadę do…
Krakowa
Polskajestem z…
Polski
pieniądzenie mam…
pieniędzy
ludziedużo…
ludzi
tydla…
ciebie
onanie widzę…
jej
oknowidok z…
okna
5 majaurodziłem się…
piątego maja
szukać + praca
szukam pracy
22 + kot
dwadzieścia dwa koty
szkołapięć…
szkół
lekarzwracam od / jestem u…
lekarza

Test końcowy Mixed test (all levels, shuffled topics)

This mixes all four levels on purpose (interleaving). Some items are traps: not every gap is Dopełniacz. First decide which rule applies, then write the form.

  1. Nie mam (żaden pomysł)
  2. W sierpniu jedziemy Niemiec.
  3. Kupiłem pięć (książka)
  4. Codziennie słucham (polskie radio)
  5. Idę koncert, a potem klubu.
  6. Urodziłam się maja. (5.)
  7. Napij się (woda)
  8. Nie widzę tu (twoja siostra)
  9. Spotkajmy się u (ja)
  10. Ile kosztuje bilet do (Gdańsk)
  11. Mamy dwadzieścia trzy nowe (zamówienie)
  12. Boję się (pająki)
  13. Złoto jest droższe od (srebro)
  14. Kocham (ta planeta)

Traps: nr 5 (na koncert is Biernik), nr 11 (23 → Mianownik lm.), nr 14 (kochać takes Biernik).

Ściąga Cheat sheet

Dopełniacz: kogo? czego?

Liczba pojedyncza

  • ż. -a → -y (kawy) / -i (książki, ziemi)
  • ż. consonant → -y (nocy) / -i (miłości)
  • m. alive → -a (brata) · m. thing → -u (czasu) or -a (komputera)
  • n. → -a (okna, imienia)
  • adj: -ego (m./n.) · -ej (ż.) · -ych (lm.)

Liczba mnoga

  • m. hard → -ów (studentów)
  • soft / cz, rz… → -i / -y (lekarzy, nocy, akcji)
  • ż. -a, n. → ∅ (kaw, miast, okien, szkół)
  • ludzi, dzieci, przyjaciół, pieniędzy, rąk, lat

Zaimki: mnie · cię/ciebie · go/jego/niego · jej/niej · nas · was · ich/nich

When?

  • "of": dom brata · nie + verb · nie ma / nie było
  • dużo, mało, ile, kilogram, 5+ (22–24 → M.)
  • do, od, z, bez, dla, u, według, zamiast, podczas…
  • szukać, słuchać, potrzebować, używać, bać się
  • dates: piątego maja · w → do → z · u → do → od