03 · Kultura i wartości · lekcja 2 z 7

Święta i tradycje

Holidays & traditions

Polski kalendarz łączy święta państwowe, które upamiętniają historię, i święta religijne, głównie katolickie. Najważniejsze dla większości rodzin są Boże Narodzenie z Wigilią i Wielkanoc.

The Polish calendar combines state holidays, which commemorate history, and religious holidays, mainly Catholic. For most families the most important are Christmas, with Christmas Eve, and Easter.

Na skróty At a glance

13 maja · 11 listopada

Dwa najważniejsze święta państwowe. The two main state holidays.

224 grudnia

Wigilia: kolacja przy pierwszej gwiazdce. Christmas Eve supper at the first star.

3Wielkanoc

Święconka, pisanki, śmigus-dyngus. Basket blessing, painted eggs, water fights.

41 listopada

Wszystkich Świętych: znicze na grobach. All Saints: candles on graves.

Część 1 · Najważniejsze Public holidays

Najważniejsze

W Polsce jest 14 dni ustawowo wolnych od pracy (od 2025 roku wolna jest też Wigilia). W te dni większość sklepów i urzędów jest zamknięta.

Poland has 14 statutory public holidays (since 2025 Christmas Eve is also a day off). On these days most shops and offices are closed.

DataŚwiętoRodzajEnglish
1 styczniaNowy Rok—New Year's Day
6 styczniaTrzech Króli (Objawienie Pańskie)religijneEpiphany
marzec/kwiecieńWielkanoc i Poniedziałek WielkanocnyreligijneEaster Sunday and Monday
1 majaŚwięto PracypaństwoweLabour Day
3 majaŚwięto Narodowe Trzeciego MajapaństwoweConstitution Day
maj/czerwiecZielone Świątki (Zesłanie Ducha Świętego)religijnePentecost (a Sunday)
maj/czerwiecBoże CiałoreligijneCorpus Christi (a Thursday, with processions)
15 sierpniaWniebowzięcie NMP i Święto Wojska PolskiegoobaAssumption; Armed Forces Day
1 listopadaWszystkich ŚwiętychreligijneAll Saints' Day
11 listopadaNarodowe Święto NiepodległościpaństwoweIndependence Day
24 grudniaWigilia Bożego NarodzeniareligijneChristmas Eve (day off since 2025)
25–26 grudniaBoże Narodzenie (pierwszy i drugi dzień świąt)religijneChristmas Day and the second day of Christmas
Praktycznie · Practical Majówka: 1–3 May often becomes a long weekend, and many people take holiday. Since 2018 most shops are also closed on most Sundays (zakaz handlu w niedziele), with a few exceptions such as Sundays before Christmas. If a holiday falls on a Saturday, employers must give workers another day off.

Sprawdź się · Część 1

Które z tych świąt jest państwowe?

Święto Narodowe Trzeciego Maja.

Jakie dwa święta obchodzimy 15 sierpnia?

Rocznica Bitwy Warszawskiej 1920.

Od kiedy Wigilia jest dniem wolnym od pracy?

Nowa ustawa obowiązuje od 2025 r.

Co to jest „majówka”?

1–3 maja.

W jaki dzień tygodnia jest zawsze Boże Ciało?

60 dni po Wielkanocy.

Część 2 · Szczegóły Christmas & Easter

Szczegóły

Wigilia i Boże Narodzenie Christmas Eve and Christmas

24 grudnia wieczorem rodzina siada do wieczerzy wigilijnej, kiedy na niebie pojawi się pierwsza gwiazdka. Najpierw wszyscy łamią się opłatkiem i składają sobie życzenia. Pod obrusem kładzie się trochę siana, a przy stole zostawia się wolne nakrycie dla niespodziewanego gościa. Tradycyjnie podaje się 12 potraw bez mięsa, np. barszcz czerwony z uszkami, pierogi z kapustą i grzybami, karpia i kutię. O północy wierni idą na pasterkę.

On the evening of 24 December the family sits down to the Christmas Eve supper when the first star appears in the sky. First everyone shares the Christmas wafer (opłatek) and exchanges wishes. A little hay is put under the tablecloth, and an empty place is left for an unexpected guest. Traditionally 12 meat-free dishes are served, e.g. red borscht with little dumplings, pierogi with cabbage and mushrooms, carp and kutia. At midnight the faithful go to Midnight Mass (pasterka).

Wielkanoc Easter

DzieńZwyczajEnglish
Niedziela Palmowapalmy wielkanocne z gałązek i suszonych kwiatówPalm Sunday: decorated palms of twigs and dried flowers
Wielka Sobotaświęconka: koszyczek z jajkami, chlebem, solą, kiełbasą i babką święci się w kościeleHoly Saturday: a basket of eggs, bread, salt, sausage and cake is blessed in church
Niedziela Wielkanocnauroczyste śniadanie, dzielenie się jajkiem, żurek, mazureka festive breakfast, sharing an egg, sour rye soup, mazurek cake
Poniedziałek Wielkanocnyśmigus-dyngus, czyli lany poniedziałek: oblewanie się wodą"Wet Monday": people splash each other with water

Malowane jajka to pisanki (albo kraszanki, gdy są w jednym kolorze).

Decorated eggs are pisanki (or kraszanki if dyed one colour).

Język · Wishes Wesołych Świąt! (Merry Christmas / Happy Easter: genitive plural after an implied życzę) · Zdrowych, spokojnych, pogodnych Świąt · Smacznego jajka! (Easter) · Szczęśliwego Nowego Roku! · Wszystkiego najlepszego! (for any occasion).

Sprawdź się · Część 2

Kiedy zaczyna się wieczerza wigilijna?

Pierwsza gwiazdka na niebie.

Czym dzielimy się w Wigilię?

Z życzeniami.

Ile potraw tradycyjnie podaje się na Wigilię?

Bez mięsa.

Co to jest święconka?

Jajka, chleb, sól, wędlina…

Co robimy w lany poniedziałek?

Śmigus-dyngus.

Część 3 · Pogłębienie The folk and family year

Pogłębienie

KiedyZwyczajEnglish
tłusty czwartekjemy pączki i faworkiFat Thursday (before Lent): doughnuts and angel wings
8 marcaDzień KobietWomen's Day: flowers for women
21 marcatopienie Marzanny, pierwszy dzień wiosnydrowning a straw figure of winter
26 majaDzień MatkiMother's Day
1 czerwcaDzień DzieckaChildren's Day
sierpień–wrzesieńdożynkiharvest festival
1–2 listopadaWszystkich Świętych i Zaduszki: znicze i kwiaty na grobachAll Saints and All Souls: candles and flowers on graves
29/30 listopadaandrzejki: wróżby, lanie woskuSt Andrew's Eve: fortune-telling with hot wax
6 grudniamikołajki: małe prezentySt Nicholas Day: small presents
31 grudniasylwesterNew Year's Eve

Na początku listopada cmentarze w całej Polsce świecą tysiącami zniczy. Rodziny odwiedzają groby bliskich, często jadąc przez cały kraj. To jedno z najbardziej poruszających polskich świąt.

At the start of November cemeteries all over Poland glow with thousands of grave candles (znicze). Families visit the graves of their loved ones, often travelling across the whole country. It is one of the most moving Polish holidays.

Polacy obchodzą nie tylko urodziny, ale także imieniny, czyli dzień świętego, którego imię nosimy. Kalendarz imienin można znaleźć w wielu kalendarzach ściennych. Na imieniny przychodzą goście bez zaproszenia, szczególnie w pracy.

Poles celebrate not only birthdays but also name days, the feast of the saint whose name you bear. Many wall calendars list them. On a name day people drop by without an invitation, especially at work.

Różnorodność · Diversity Most Poles are Catholic, but Poland also has Orthodox, Protestant, Jewish, Muslim (the Tatars, present for 600 years) and non-religious communities. Orthodox Christmas falls on 6–7 January. Taking part in religious customs is a personal choice: the Constitution guarantees freedom of religion (art. 53).

Sprawdź się · Część 3

Co jemy w tłusty czwartek?

Ostatni czwartek karnawału.

Co robimy 1 listopada?

Wszystkich Świętych.

Co to są imieniny?

Np. Anny – 26 lipca.

Kiedy jest Dzień Matki w Polsce?

26 maja.

Słownictwo Key vocabulary

PolskiEnglish
święto · świętować · obchodzićholiday · celebrate · observe
dzień wolny od pracypublic holiday, day off
Wigilia · wieczerza · opłatekChristmas Eve · supper · Christmas wafer
choinka · kolęda · pasterkaChristmas tree · carol · Midnight Mass
pisanka · święconka · koszyczekpainted egg · Easter basket blessing · basket
życzenia · składać życzeniawishes · to offer wishes
cmentarz · grób · zniczcemetery · grave · grave candle
imieniny · urodzinyname day · birthday
zwyczaj · obyczaj · tradycjacustom · custom, mores · tradition

Fiszki Flashcards

Kolacja 24 grudnianame
wieczerza wigilijna
Msza o północy w Wigilięname
pasterka
Lany poniedziałekother name
śmigus-dyngus
Malowane jajkoname
pisanka
Świeca na grobiename
znicz
Pączkiwhich day?
tłusty czwartek
Wróżby z woskiemwhich day?
andrzejki
Życzenia na świętawish
Wesołych Świąt!

Test egzaminacyjny Exam-style test

Pytania w stylu egzaminu. Exam-style questions, all in Polish. Try them with EN hidden.

Test · Święta i tradycje

1. Które święto upamiętnia odzyskanie niepodległości?

1918 r.

2. Co upamiętnia święto 3 maja?

Święto Narodowe Trzeciego Maja.

3. Co kładzie się pod obrusem w Wigilię?

Na pamiątkę żłóbka.

4. Dla kogo zostawia się wolne miejsce przy wigilijnym stole?

Wędrowca, samotnej osoby.

5. Kiedy święci się koszyczki wielkanocne?

Święconka.

6. Jaką kukłę topi się 21 marca?

Pożegnanie zimy.

7. Które święto jest zawsze w czwartek?

Procesje na ulicach.

8. Co gwarantuje Konstytucja w sprawie świąt religijnych?

Art. 53.

Ściąga Cheat sheet

Święta i tradycje

Dni wolne (14)

  • 1.01 · 6.01 · Wielkanoc + poniedziałek
  • 1.05 · 3.05 · Zielone Świątki · Boże Ciało
  • 15.08 · 1.11 · 11.11
  • 24.12 (od 2025) · 25–26.12

Boże Narodzenie i Wielkanoc

  • pierwsza gwiazdka, opłatek, siano, wolne miejsce
  • 12 potraw: barszcz z uszkami, pierogi, karp, kutia
  • pasterka · kolędy
  • palmy · święconka · pisanki · śmigus-dyngus

Rok obrzędowy

  • tłusty czwartek · 8.03 · Marzanna 21.03
  • 26.05 Dzień Matki · 1.06 Dzień Dziecka
  • dożynki · 1–2.11 znicze · andrzejki · mikołajki
  • imieniny!