06 · Czasowniki · lekcja 12 z 14

Przedrostki czasownikowe

Verb prefixes

pisać → podpisać signzapisać save, note downodpisać reply

Prefixes are Polish's word factory. A prefix does two things at once: it makes the verb perfective, and it often adds a new meaning: direction (wy- out, w- in), result (do- finish off), amount (na- a lot, po- a bit) or start (za-). Learn the 15 main prefixes and thousands of verbs become guessable: pisać → napisać, podpisać, przepisać, zapisać, wypisać, dopisać, odpisać, opisać…

czerwony = the prefix / the imperfective suffixniebieski = vowel that changes🔊 = listen

Na skróty At a glance

1Prefix → perfective

pisać (ndk.) → napisać, podpisać (dk.)

2Sometimes "empty"

Some prefixes only make the verb perfective: zrobić, przeczytać, ugotować. See Aspekt.

3Usually a new meaning

podpisać = sign · przepisać = copy, rewrite · wypisać = write out.

4New verb, new ndk. partner

Add -ywać / -iwać / -ać: podpisać → podpisywać, zarobić → zarabiać.

PrefixCore ideaPrzykład
do-reaching, adding, finishingdojść, dopisać, dolać, dokończyć
na-onto; a lot; one's fillnakleić, nagotować, najeść się
nad-over, above; making upnadpisać, nadrobić
o- / ob-around; all overobjechać, opisać, obejrzeć
od-away, back, undooddać, odpisać, odkręcić
po-a bit, for a while; one by onepoczytać, pozamykać
pod-under, up; secretlypodpisać, podnieść, podsłuchać
prze-through, across; re-; over-przejść, przepisać, przepłacić
przy-arriving, attaching; a littleprzyjść, przykleić, przyciąć
roz-apart, spreading; un-; bursting intorozdać, rozpakować, rozpłakać się
u-away, off; (often pure)uciec, uciąć, ugotować
w- (we-)intowejść, wpisać, wlać
wy-out; to the end; choosingwyjść, wyłączyć, wybrać
z- / s- / ś-down; together; (often pure)zejść, zebrać, ściągnąć
za-beginning; for later; behindzapisać, zamówić, zaśpiewać

Poziom 1 · Podstawy Basics

A2–B1 "Empty" prefixes, and one verb family to show the whole system.

1.1 Przedrostki „puste” Prefixes that only change aspect

For many everyday verbs, the prefix just makes a perfective partner with the same meaning. You have to learn which prefix goes with which verb:

PrefixPairs
z- / s-robić → zrobić · jeść → zjeść · budować → zbudować · kopiować → skopiować · kończyć → skończyć
na-pisać → napisać · uczyć się → nauczyć się · malować → namalować
prze-czytać → przeczytać · analizować → przeanalizować · testować → przetestować
u-gotować → ugotować · myć → umyć · piec → upiec
za-płacić → zapłacić · dzwonić → zadzwonić · pytać → zapytać · inwestować → zainwestować
wy-pić → wypić · prać → wyprać · trenować → wytrenować
po-czekać → poczekać · dziękować → podziękować · prosić → poprosić

1.2 Rodzina „pisać” One verb, a dozen meanings

Dk.Ndk.MeaningPrzykład
napisaćpisaćwriteNapisałem raport.
podpisaćpodpisywaćsignProszę podpisać tutaj.
zapisaćzapisywaćnote down; save; sign upZapisz plik. Zapisałem się na kurs.
przepisaćprzepisywaćcopy out, rewrite; prescribePrzepisz to na czysto. Lekarz przepisał mi antybiotyk.
odpisaćodpisywaćwrite back, replyOdpisz mi, jak będziesz wiedział.
wypisaćwypisywaćwrite out; dischargeWypisano go ze szpitala.
dopisaćdopisywaćadd (in writing)Dopisz moje nazwisko do listy.
opisaćopisywaćdescribeOpisz swój dzień.
wpisaćwpisywaćenter, type inWpisz hasło.
nadpisaćnadpisywaćoverwriteNie nadpisuj tego pliku!

Sprawdź się · Poziom 1

Write the right prefixed verb. Press Enter to check one answer and move to the next.

  1. Proszę umowę. (sign)
  2. plik przed wyjściem. (save, imperative)
  3. swoje hasło. (type in, imperative)
  4. Nie mi na maila. (reply, past, on)
  5. swoje mieszkanie. (describe, imperative)
  6. Wczoraj całą książkę. (read through, past)
  7. Lekarz mi lekarstwo. (prescribe, past)
  8. Mama zupę. (cook, past)

Poziom 2 · Średniozaawansowany Intermediate

B1 Spatial prefixes with everyday verbs, and how the imperfective partner is built.

2.1 Kierunek Direction prefixes beyond motion verbs

The prefixes you met with motion verbs work with any verb of moving something:

Wlej mleko do kawy.

Pour milk into the coffee.

Dolej mi wina.

Top me up with wine.

Wyłącz światło, wychodzimy.

Turn off the light, we're leaving.

Wklej tekst do okna czatu.

Paste the text into the chat window.

Odkręć słoik, ja nie mogę.

Open (unscrew) the jar, I can't.

Podnieś rękę, jeśli masz pytanie.

Raise your hand if you have a question.

Rozpakowałam walizkę.

I unpacked my suitcase.

Przyklej etykietę na paczkę.

Stick the label on the parcel.

2.2 Nowa para aspektowa Building the imperfective partner

SuffixDk. → Ndk.
-ywać / -iwaćpodpisać → podpisywać · wpisać → wpisywać · rozwiązać → rozwiązywać
-ać (o → a)zarobić → zarabiać · nadrobić → nadrabiać · zamówić → zamawiać
-aćwyłączyć → wyłączać · ściągnąć → ściągać · przykleić → przyklejać
-ierać (brać family)wybrać → wybierać · zebrać → zbierać · odebrać → odbierać
-awać (dać family)oddać → oddawać · wydać → wydawać · sprzedać → sprzedawać

Dyrektor podpisuje umowy w każdy piątek.

The director signs contracts every Friday.

Ile zarabiasz? – W zeszłym roku zarobiłem więcej.

How much do you earn? – Last year I earned more.

Zawsze zamawiam pierogi ruskie.

I always order pierogi ruskie.

Paczkę odbieram z paczkomatu.

I pick up my parcel from the parcel locker.

Sprawdź się · Poziom 2

Choose the correct form.

___ światło!

wy- = off (out); w- = on (in).

Ile ___ miesięcznie?

Regular → ndk. zarabiać.

___ mi jeszcze kawy.

do- = add more.

The ndk. of wybrać:

brać family → -bierać.

___ tekst tutaj. (paste)

w- = into.

Zawsze ___ pizzę z grzybami.

Habit → ndk. zamawiać.

Uzupełnij · Fill in

  1. telefon w kinie. (switch off)
  2. mnie do listy. (add)
  3. Zawsze dokumenty długopisem. (sign, ndk., ja)
  4. Paczkę jutro. (pick up, dk. future, ja)
  5. zakupy, proszę. (unpack)
  6. mi książkę! (give back)
  7. Firma elektronikę. (sell, ndk.)
  8. głowę. (lift up)

Poziom 3 · Zaawansowany Advanced

B2 Prefixes for how an action happens: start, a bit, a lot, too much, wrongly, enough. Plus the robić family.

3.1 Jak przebiega czynność? Start, amount, excess

PrefixShadePrzykład
za-start suddenlyPies zaszczekał. Zadzwonił telefon. Zachorowałem.
roz- … sięburst into, get goingRozpłakała się. Rozpadało się. Rozchorował się.
po-a bit, for a whilePoczytam przed snem. Pogadajmy chwilę.
po-all of them, one by onePozamykaj okna. Popakowałem prezenty.
na- (+ D.)a lot ofNagotowała pierogów na całe wesele.
na- … sięhave one's fillNajadłem się. Naoglądałem się seriali.
wy- … siędo enough, to satisfactionWyspałem się. Wygadała się. Wybiegałem się.
prze-too much, over-Przepłaciłem. Przesoliłeś zupę. Przesadziłeś!
prze- … sięmis-, wronglyPrzeliczyłem się. Przesłyszałam się.
prze-through a whole periodPrzespałem cały film. Przepracował 30 lat w banku.
do-finish off; add extraDokończ zupę. Dopłaciłem 50 złotych.
nad-make up forMuszę nadrobić zaległości.
za- … sięget lost inZaczytałem się. Zagadałyśmy się.
zaspać ≠ wyspać się Zaspałem. = I overslept (bad). Wyspałem się. = I slept well, got enough sleep (good). Przespałem cały film. = I slept through the whole film.

3.2 Rodzina „robić” One root, many meanings

VerbMeaningPrzykład
zarobićearnIle zarobiłeś na tych akcjach?
dorobić (się)earn on the side (get rich)Dorabiam jako tłumacz. Dorobił się fortuny.
przerobićconvert, remake; cover (material)Przerobiliśmy strych na biuro.
odrobićmake up for; do (homework)Odrobiłeś lekcje?
nadrobićcatch up onNadrobię to w weekend.
wyrobić sięmake it in time (colloquial)Nie wyrobię się do piątku.
narobić (+ D.)make / cause a lot ofNarobiłeś bałaganu!
podrobićforge, counterfeitKtoś podrobił mój podpis.

Sprawdź się · Poziom 3

  1. Dziś się dobrze . (slept well, past)
  2. Rano i spóźniłem się. (overslept)
  3. zupę! (too much salt, ty)
  4. się pierogów. (have one's fill, past)
  5. Muszę zaległości. (catch up)
  6. Ile na tej inwestycji? (earn, past, ty)
  7. obiad! (finish off)
  8. Nagle się. (burst into tears, ona)

Poziom 4 · Biegłość Fluent & native usage

C1–C2 The brać family, tech and money vocabulary, and colloquial prefixed verbs.

4.1 Rodzina „brać” A whole lexicon from one root

Dk. / Ndk.MeaningPrzykład
zabrać / zabieraćtake (with you), take awayZabierz parasol. Policja zabrała mu prawo jazdy.
wybrać / wybieraćchoose; withdraw (cash)Wybrałem pieniądze z bankomatu.
wybrać sięset off, decide to goWybieramy się w góry.
odebrać / odbieraćpick up, collect; answer (the phone)Nie odbiera telefonu.
zebrać / zbieraćgather, collectZbieramy pieniądze na prezent.
pobrać / pobieraćdownload; take (a sample, a fee)Pobierz aplikację. Pobrano krew do badania.
ubrać się / rozebrać sięget dressed / undressedUbierz się ciepło.
przebrać sięchange clothes; dress up asPrzebrał się za Batmana.
dobrać / dobieraćmatch, selectDobierz krawat do koszuli.
nabrać (kogoś)fool someoneDałem się nabrać na tę promocję.

4.2 Komputer i pieniądze Prefixed verbs in tech and finance

💻 Tech💰 Money
zalogować się / wylogować się (log in / out)wpłacić / wypłacić (deposit / withdraw)
pobrać, ściągnąć (download)przelać (transfer)
wkleić / skopiować / wyciąć (paste / copy / cut)odłożyć (put aside, save)
zapisać / nadpisać (save / overwrite)dopłacić / przepłacić (pay extra / overpay)
wyłączyć / włączyć / uruchomić (off / on / start)zainwestować / wycofać (invest / withdraw)
zainstalować / odinstalowaćspłacić (pay off a loan)

4.3 Potoczne i idiomy Colloquial prefixed verbs

przegiąć

to over-bend

to go too far (colloquial)

Tym razem naprawdę przegiąłeś!

odpuścić

to let off

to let it go, give up on

Odpuść sobie, nie warto się denerwować.

dogadać się

to talk to the end

to reach an agreement; get on

W końcu dogadaliśmy się z klientem.

wkręcić kogoś

to screw someone in

to prank someone; get someone hooked

Wkręciłeś mnie! · Wkręciłem się w ten serial.

podpaść komuś

to fall under someone

to get on someone's bad side

Podpadłem szefowi spóźnieniami.

wpaść na pomysł

to fall onto an idea

to come up with an idea

Wpadłam na genialny pomysł!

wyjść na zero

to come out at zero

to break even

Po roku handlu wyszedłem na zero.

wpaść do kogoś

to fall into someone's

to drop in on someone

Wpadnij do nas w weekend!

Sprawdź się · Poziom 4

“Wybrałem pieniądze z bankomatu” means…

wybrać = withdraw (cash).

“Nie odbiera telefonu” means…

odbierać telefon = answer.

“Przegiąłeś!” means…

Colloquial przegiąć.

“Wpadnij do nas” means…

wpaść do kogoś = visit briefly.

Uzupełnij

  1. aplikację ze sklepu. (download)
  2. Zapomniałem się . (log out)
  3. Co miesiąc 500 złotych. (put aside, ndk., ja)
  4. W końcu się z klientem. (reach agreement, past, my)
  5. na świetny pomysł. (come up with, past)
  6. Dałem się . (be fooled)

Najczęstsze błędy Top mistakes

Będę podpisać umowę.
Podpiszę umowę.
Prefixed verb = perfective → no będę.
Przepisałem książkę. (meaning: read it)
Przeczytałem książkę.
przepisać = copy out.
Zarabiłem dużo.
Zarobiłem dużo.
dk. zarobić · ndk. zarabiać.
Wybierzę ten.
Wybiorę ten.
wybrać → wybiorę (like biorę).
Odpisz mnie.
Odpisz mi.
odpisać komuś → Celownik.
Zaspałem, więc jestem wypoczęty.
Wyspałem się, więc jestem wypoczęty.
zaspać = oversleep.
Włącz światło, wychodzimy.
Wyłącz światło, wychodzimy.
w- = on, wy- = off.

Fiszki Flashcards: give the prefixed verb

sign
podpisać
reply (in writing)
odpisać
save (a file)
zapisać
describe
opisać
overwrite
nadpisać
switch off
wyłączyć
top up (a drink)
dolać
earn
zarobić / zarabiać
catch up on
nadrobić
oversleep
zaspać
get enough sleep
wyspać się
overpay
przepłacić
withdraw (cash)
wybrać / wypłacić
download
pobrać / ściągnąć
answer the phone
odebrać telefon
burst into tears
rozpłakać się

Test końcowy Mixed test (all levels)

Mixed on purpose. Which prefix gives the meaning? Perfective or imperfective?

  1. Proszę tutaj. (sign)
  2. kod PIN. (enter)
  3. komputer. (switch off)
  4. Ile ? (earn, ndk., ty)
  5. Wczoraj do pracy. (overslept)
  6. W weekend wreszcie się . (slept enough)
  7. mi herbaty. (top up)
  8. plik z linku. (download)
  9. ze sobą kurtkę. (take with you)
  10. Muszę zaległości. (catch up)
  11. za ten telefon. (overpay, past)
  12. Nie telefonu. (answer, ndk., on)
  13. trochę przed snem. (read for a while, ja)
  14. mi szybko! (reply)

Ściąga Cheat sheet

Przedrostki

Kierunek

  • w- in · wy- out · do- reach / add · od- away / back
  • przy- arrive / attach · pod- up / under · nad- over
  • prze- across / re- · roz- apart · z- down / together

Sposób

  • za- start · roz-…się burst into
  • po- a bit / one by one · na- a lot
  • na-…się / wy-…się have enough
  • prze- too much / mis- · do- finish / extra

Para aspektowa

  • prefix → dk.: podpisać
  • + -ywać / -ać → ndk.: podpisywać, zarabiać
  • brać → wybierać, zbierać · dać → oddawać
  • zaspać ≠ wyspać się