06 · Czasowniki · lekcja 5 z 14

Czas przeszły

The Past tense

co robiłeś? what were you doing?co zrobiłaś? what did you do? (to a woman)

Polish has one past tense. It's easy to form (infinitive minus -ć, plus -ł- and an ending), but it shows the speaker's gender: a man says byłem, a woman says byłam. In the plural it shows whether the group includes a man: studenci czytali vs studentki czytały. The nuances of English (did / was doing / have done / had done) come from aspect, not from extra tenses.

czerwony = the past-tense endingniebieski = vowel that changes (e/a, ó/o, ą/ę)🔊 = listenEN (top right) = hide translations

Na skróty At a glance

1Infinitive − ć + ł

czytać → czytał, robić → robił, pracować → pracował. Then add the person ending.

2Gender in the singular

He: czytał · she: czytała · it: czytało. Even "I" and "you" show gender: czytałem / czytałam.

3Men or not, in the plural

A group with at least one man: czytali. Everyone else (women, children, animals, things): czytały.

4Drop the pronoun

The ending already says who: Byłem w Krakowie. Use ja, ty, on… only for emphasis.

męskiżeńskinijaki
Liczba pojedyncza · robić
jarobiłemrobiłam—
tyrobiłeśrobiłaś—
on / ona / onorobiłrobiłarobiło
Liczba mnoga
męskoosobowy (with a man)niemęskoosobowy (no men)
myrobiliśmyrobiłyśmy
wyrobiliścierobiłyście
oni / onerobilirobiły

Poziom 1 · Podstawy Basics

A2 Building the past tense from the infinitive, być, gender and the virile plural.

1.1 Jak tworzyć? Three steps

Take the infinitive and remove -ć
czytać → czyta-
mówić → mówi-
pracować → pracowa-
pić → pi-
Add -ł- (or -l- before -i in the virile plural)
czytał- · mówił- · pracował- · pił-
but: czytali, mówili
Add the person ending
czytałem, czytałaś, czytała, czytaliśmy, czytały…
Bezokolicznikononaonione
czytaćczytałczytałaczytaliczytały
mówićmówiłmówiłamówilimówiły
uczyć sięuczył sięuczyła sięuczyli sięuczyły się
pracowaćpracowałpracowałapracowalipracowały
pićpiłpiłapilipiły
jechaćjechałjechałajechalijechały

1.2 Być The most important past forms

on (man speaking)ona (woman speaking)
jabyłembyłam
tybyłeśbyłaś
on / ona / onobyłbyła · ono było
mybyliśmybyłyśmy
wybyliściebyłyście
oni / onebylibyły

Byłeś kiedyś w Japonii?

Have you ever been to Japan? (to a man)

Wczoraj byłam bardzo zmęczona.

I was very tired yesterday. (a woman speaking)

Koncert był niesamowity, a sala była pełna.

The concert was amazing and the hall was full.

The verb agrees with the noun's gender: koncert (m.) → był, sala (ż.) → była.

Gdzie byliście w weekend?

Where were you (guys) at the weekend?

1.3 Czasowniki na -eć e → a in the singular

Verbs ending in -eć change e → a everywhere except the virile plural, which keeps e.

Bezokolicznikja (m. / ż.)on / onaonione
miećmiałem / miałammiał / miałamielimiały
chciećchciałem / chciałamchciał / chciałachcielichciały
widziećwidziałemwidziałwidzieliwidziały
myślećmyślałemmyślałmyślelimyślały
musiećmusiałemmusiałmusielimusiały
rozumiećrozumiałemrozumiałrozumielirozumiały

Same pattern: wiedzieć, umieć, siedzieć, lecieć, woleć, słyszeć, leżeć.

1.4 Liczba mnoga -li or -ły? The "man in the group" test

Is there at least one male person in the group?
YES: męskoosobowy-liStudenci czytali.
Mama i tata wyjechali.
Państwo już zamówili.
NO: women, children, animals, things-łyStudentki czytały.
Dzieci spały.
Ceny wzrosły.

The same split runs through the whole language: see Rodzaj męskoosobowy.

1.5 W praktyce Examples

Kopernik opublikował swoje dzieło w 1543 roku.

Copernicus published his work in 1543.

Maria Skłodowska-Curie dwa razy dostała Nagrodę Nobla.

Marie Skłodowska-Curie won the Nobel Prize twice.

Wisława Szymborska otrzymała Nagrodę Nobla w 1996 roku.

Wisława Szymborska received the Nobel Prize in 1996.

W zeszłym roku kupiliśmy mieszkanie.

Last year we bought a flat.

Model odpowiedział w niecałą sekundę.

The model answered in under a second.

Wakacje spędziłam w Grecji.

I spent my holidays in Greece. (a woman speaking)

Firma sprzedała milion telefonów.

The company sold a million phones. (firma is feminine)

Koleżanki z pracy zorganizowały mi przyjęcie.

My (female) colleagues threw me a party.

Dzieci zjadły wszystkie pierogi.

The children ate all the pierogi. (dzieci → non-virile)

Sprawdź się · Poziom 1

Write the past-tense form. Press Enter to check one answer and move to the next.

  1. Wczoraj (ja, m.) książkę. (czytać)
  2. Wczoraj (ja, ż.) książkę. (czytać)
  3. Gdzie (ty, m.) ? (być)
  4. Ona w banku. (pracować)
  5. Studenci egzamin. (mieć)
  6. Studentki egzamin. (mieć)
  7. My (mixed group) w kinie. (być)
  8. On nie iść. (chcieć)
  9. Dzieci (spać)
  10. Ceny (wzrosnąć: wzrósł / wzrosła / wzrosły)
  11. Wy (only women) w Paryżu? (być)
  12. Oni wcześnie wstać. (musieć)

Poziom 2 · Średniozaawansowany Intermediate

B1 The irregular verbs you use every day, aspect in the past, and time words.

2.1 Czasowniki nieregularne Irregular past forms

Bezokolicznikja (m.)ja (ż.)ononaonione
iśćszedłemszłamszedłszłaszliszły
przyjśćprzyszedłemprzyszłamprzyszedłprzyszłaprzyszliprzyszły
jeśćjadłemjadłamjadłjadłajedlijadły
mócmogłemmogłammógłmogłamoglimogły
pomócpomogłempomogłampomógłpomogłapomoglipomogły
wziąćwziąłemwzięłamwziąłwzięławzięliwzięły
zacząćzacząłemzaczęłamzacząłzaczęłazaczęlizaczęły
zamknąćzamknąłemzamknęłamzamknąłzamknęłazamknęlizamknęły
znaleźćznalazłemznalazłamznalazłznalazłaznaleźliznalazły
usiąśćusiadłemusiadłamusiadłusiadłausiedliusiadły
nieśćniosłemniosłamniósłniosłanieśliniosły
rosnąćrosłemrosłamrósłrosłaroślirosły
umrzeć——umarłumarłaumarliumarły
piecpiekłempiekłampiekłpiekłapieklipiekły
Patterns inside the chaos
  • -ąć verbs (wziąć, zacząć, zamknąć, zasnąć, osiągnąć): ą only in on and the masculine ja / ty; ę everywhere else.
  • ó in "on" only: mógł, pomógł, niósł, rósł, while all other forms have o.
  • a → e in the virile plural: jadł → jedli, usiadł → usiedli, znalazł → znaleźli.

Rano szłam do pracy pieszo.

In the morning I walked to work. (a woman speaking)

Kurs złota osiągnął nowy rekord.

The gold price reached a new record.

Goście jedli i pili do północy.

The guests ate and drank until midnight.

Nie mógł zasnąć, więc wziął książkę.

He couldn't fall asleep, so he picked up a book.

Naukowcy znaleźli wodę na Marsie.

Scientists found water on Mars.

Projekt zaczął się od prostego chatbota.

The project started out as a simple chatbot.

2.2 Aspekt w czasie przeszłym Quick recap

Every verb has two past forms (one per aspect). The choice carries the meaning that English expresses with different tenses. Full details: Aspekt 2.1.

EnglishPolishAspect
I was reading (when…)czytałemndk. (process)
I used to read every eveningczytałem co wieczórndk. (habit)
I read it / I've read itprzeczytałemdk. (result)
I had already read it (before…)już przeczytałemdk. + już
Have you ever read…?Czytałeś kiedyś…?ndk. (experience)

2.3 Wyrażenia czasu Time expressions for the past

  • wczoraj yesterday
  • przedwczoraj the day before yesterday
  • tydzień temu a week ago
  • dawno temu long ago
  • niedawno recently
  • ostatnio lately
  • przed chwilą a moment ago
  • kiedyś once, at some point
  • w zeszłym tygodniu last week
  • w zeszłym roku last year
  • w 2020 roku in 2020
  • już / jeszcze nie already / not yet

Sprawdź się · Poziom 2

Choose the correct form.

Wczoraj (ja, ż.) ___ do kina.

iść, feminine: szłam.

On nie ___ przyjść.

ó only in the on form.

Goście ___ pierogi.

jeść: a → e in the virile plural.

(ja, ż.) ___ parasol.

ą only in masculine ja/ty and on.

Film ___ się o ósmej.

film (m.) → zaczął.

Turyści ___ w kawiarni.

usiąść: a → e in the virile plural.

Uzupełnij · Fill in

  1. Wczoraj (on) późno. (przyjść)
  2. Ona wcześnie. (przyjść)
  3. (ja, m.) drzwi na klucz. (zamknąć)
  4. (ja, ż.) nową pracę. (zacząć)
  5. Dziecko szybko (rosnąć)
  6. Kto ci w projekcie? (pomóc)
  7. Policjanci skradziony samochód. (znaleźć)
  8. Mama sernik. (upiec)

Poziom 3 · Zaawansowany Advanced

B2 Stress, agreement with numbers and mixed groups, impersonal past, and polite forms.

3.1 Akcent Stress in -liśmy, -liście

Polish stress normally falls on the second-to-last syllable. The past forms in -liśmy / -liście / -łyśmy / -łyście are the famous exception: the norm puts stress on the third syllable from the end.

FormNorm (PWN)Very common in speech
byliśmyBY-li-śmyby-LIŚ-my
zrobiliściezro-BI-li-ściezro-bi-LIŚ-cie
czytałyśmyczy-TA-ły-śmyczy-ta-ŁYŚ-my

Newsreaders, actors and careful speakers follow the norm. The everyday version is accepted, but the norm sounds educated.

3.2 Zgoda z podmiotem Agreement traps

SubjectVerbPrzykład
Mixed group (one man is enough)-liKobiety i mężczyźni głosowali.
Women + children-łyKobiety i dzieci uciekły.
Państwo-liCzy Państwo już zamówili?
Pluralia tantum-łyDrzwi się otworzyły. Drożdże urosły.
5+ / kilka / wiele + nounneuter singular -łoPięć osób przyszło. Kilka firm zbankrutowało.
2–4 + non-virile-łyDwie osoby przyszły.
2–4 men-li or -łoDwaj panowie przyszli. / Dwóch panów przyszło.
Masculine noun in -amasculineMój kolega był chory. Kierowca zatrzymał autobus.

3.3 Przeszłość bezosobowa "It was", "it rained", "you had to"

Sentences without a subject use the neuter form -ło.

W górach było zimno i cały dzień padało.

It was cold in the mountains and it rained all day.

Trzeba było mnie zapytać!

You should have asked me!

Udało nam się powtórzyć eksperyment.

We managed to replicate the experiment.

Nie było go w domu.

He wasn't at home.

Po wybuchu supernowej zrobiło się jasno jak w dzień.

After the supernova exploded, it became as bright as day.

W 2008 roku wielu inwestorów straciło fortunę.

In 2008 many investors lost a fortune. (wielu + D → neuter)

3.4 Formy grzecznościowe Pan / Pani / Państwo in the past

Czy Pan już zamówił?

Have you ordered yet, sir?

Czy Pani była już kiedyś w Gdańsku?

Have you been to Gdańsk before, madam?

Jak się Państwu podobał spektakl?

How did you (ladies and gentlemen) like the performance?

Czy Państwo otrzymali naszą ofertę?

Did you receive our offer? (to a company / a couple)

Sprawdź się · Poziom 3

  1. Pięć osób na spotkanie. (przyjść)
  2. Anna i Marek nad morze. (pojechać)
  3. Anna i Kasia nad morze. (pojechać)
  4. Drzwi się (zamknąć)
  5. Kilka firm (zbankrutować)
  6. Czy Państwo zadowoleni? (być)
  7. Wczoraj cały dzień (padać)
  8. Nasz kierowca drogę. (zgubić)
  9. Trzeba zostać w domu. (być)
  10. Dwie osoby się. (spóźnić się)

Poziom 4 · Biegłość Fluent & native usage

C1–C2 Movable endings, the old pluperfect, non-standard forms you'll meet, and idioms.

4.1 Ruchome końcówki Endings that jump to another word

The person endings -(e)m, -(e)ś, -śmy, -ście were once separate words, and they can still attach to the first stressed word of the sentence instead of the verb. You'll hear this in speech and see it in literature.

StandardMovable endingFeel
Gdzie byłeś?Gdzieś był?colloquial (careful: gdzieś also means "somewhere")
Co zrobiłeś?Coś zrobił?colloquial, a bit reproachful
My to wiedzieliśmy.Myśmy to wiedzieli.emphatic, literary or spoken
Już to zrobiłem.Jużem to zrobił.regional or dialectal
…, że się spóźniliśmy.…, żeśmy się spóźnili.common in speech, avoid in writing

In writing, keep the ending on the verb. Recognising the moved forms makes films, novels and family conversations much easier to follow.

4.2 Czas zaprzeszły The old pluperfect: recognise, don't use

Older Polish had a pluperfect: past + był / była / było. Today it survives in literature and in some fixed phrases.

Kiedy wrócił, ona już była wyszła.

When he came back, she had already left. (archaic)

Modern: Kiedy wrócił, ona już wyszła.

Gdybym był wiedział, nie przyszedłbym.

Had I known, I wouldn't have come. (formal / literary past conditional)

See Tryb przypuszczający.

4.3 Formy, które usłyszysz Forms you'll hear but shouldn't write

  • poszłem → standard poszedłem. Extremely common in speech, but a classic error in writing.
  • wziełam / wziełem → standard wzięłam / wziąłem. The nasal vowel weakens in speech.
  • Państwo byliście → in polite address the verb stays in the 3rd person: Państwo byli. (Państwo byliście is a colloquial mix.)
  • Some non-binary people use neuter-like forms in the 1st and 2nd person (byłom, zrobiłoś). These aren't part of the standard norm, but you may meet them online.

4.4 Idiomy Idioms in the past tense

Było, minęło.

It was, it passed.

What's past is past.

Pokłóciliśmy się, ale było, minęło.

Klamka zapadła.

The latch has dropped.

The die is cast.

Podpisałem umowę. Klamka zapadła.

Wpadłem jak śliwka w kompot.

I fell in like a plum into compote.

I landed myself in trouble.

Zgodziłem się pomóc i wpadłem jak śliwka w kompot.

Zjadłem na tym zęby.

I've eaten my teeth on it.

I know it inside out (after years).

Na statystyce zjadłem zęby, zapytaj mnie.

Wyszło szydło z worka.

The awl came out of the sack.

The truth came out.

Firma ukrywała straty, ale w końcu wyszło szydło z worka.

Wszystko diabli wzięli.

The devils took everything.

It all went down the drain.

Inwestycja w tę spółkę? Wszystko diabli wzięli.

Przepadł jak kamień w wodę.

He vanished like a stone into water.

He vanished without a trace.

Pożyczył pieniądze i przepadł jak kamień w wodę.

Ręce mi opadły.

My hands dropped.

I was at a loss / I gave up in despair.

Kiedy zobaczyłem ten kod, ręce mi opadły.

Trafiła kosa na kamień.

The scythe hit a stone.

He / she met their match.

Zawsze wygrywał kłótnie, ale tym razem trafiła kosa na kamień.

Co mnie podkusiło?

What tempted me?

What on earth made me do it?

Kupiłem bilet na ten film. Co mnie podkusiło?

Sprawdź się · Poziom 4

“Gdzieś był?” most likely means…

Movable ending: gdzie + ś = gdzie byłeś. Context decides.

Which form is correct in writing?

Poszłem is a common spoken error.

“Klamka zapadła” means…

The die is cast.

“Kiedy wrócił, ona już była wyszła.” This is…

Old Polish pluperfect; modern: już wyszła.

Uzupełnij idiom

  1. Było, .
  2. Klamka .
  3. Wyszło z worka.
  4. Przepadł jak w wodę.
  5. Trafiła kosa na .
  6. Zjadłem na tym .

Najczęstsze błędy Top mistakes

Ja był w Krakowie.
Byłem w Krakowie.
1st person needs -em / -am; drop ja.
Ona robił obiad.
Ona robiła obiad.
Feminine → -ła.
Studenci czytały.
Studenci czytali.
Men → -li.
Kobiety czytali.
Kobiety czytały.
No men → -ły.
Oni miały czas.
Oni mieli czas.
Virile -eć verbs keep e: mieli.
Oni jadli obiad.
Oni jedli obiad.
jeść: jedli.
On mogł.
On mógł.
ó in the on form.
Wziąłam to. (a woman)
Wzięłam to.
Feminine → ę.
Poszłem do domu.
Poszedłem do domu.
Classic spoken error.
Pięć osób przyszły.
Pięć osób przyszło.
5+ → neuter singular.

Fiszki Flashcards: say the answer out loud before flipping

ja (m.) + być
byłem
ja (ż.) + być
byłam
ty (ż.) + robić
robiłaś
my (mixed) + mieć
mieliśmy
oni + iść
szli
one + iść
szły
ona + iść
szła
on + móc
mógł
ona + wziąć
wzięła
oni + jeść
jedli
ja (ż.) + zacząć
zaczęłam
oni + chcieć
chcieli
wy (m.) + pracować
pracowaliście
on + nieść
niósł
oni + znaleźć
znaleźli
pięć osób + przyjść
przyszło

Test końcowy Mixed test (all levels)

Mixed on purpose (interleaving). Check the subject first: who, which gender, men or not, a number?

  1. (ja, ż.) wczoraj u lekarza. (być)
  2. Marek nowy laptop. (kupić)
  3. Rodzice na wakacje. (wyjechać)
  4. Koleżanki na imprezę. (przyjść)
  5. On nie spać. (móc)
  6. (ty, m.) ten film? (widzieć)
  7. Goście do północy. (jeść)
  8. (ja, m.) parasol. (wziąć)
  9. Dzieci się w ogrodzie. (bawić się)
  10. Wiele firm klientów. (stracić)
  11. Czy Pani już ? (zapłacić)
  12. Wczoraj cały dzień. (padać)
  13. Naukowcy nową kometę. (odkryć)
  14. My (only women) w teatrze. (być)

Ściąga Cheat sheet

Czas przeszły

Forma: infinitive − ć + ł + ending

  • ja: -łem / -łam · ty: -łeś / -łaś
  • on -ł · ona -ła · ono -ło
  • my: -liśmy / -łyśmy · wy: -liście / -łyście
  • oni -li (any man) · one -ły

Wzory

  • -eć: miał / mieli · chciał / chcieli
  • -ąć: wziął, wzięła, wzięli
  • ó in on: mógł, niósł, rósł
  • szedł, szła, szli · jadł, jedli · znalazł, znaleźli

Zgoda

  • 5+, kilka, wiele → -ło: pięć osób przyszło
  • Państwo → -li · dzieci, drzwi → -ły
  • impersonal: było zimno, padało, udało się
  • stress: BYliśmy, zroBIliście