01 · Łączniki i zwroty · lekcja 1 z 4

Spójniki i łączniki

Connectors — the glue of every text

Connectors are the words that turn a list of sentences into a text: ponieważ, dlatego, jednak, poza tym. They are worth points in the exam (the „składnia” criterion) and they are the same in every task, so learn them once, by function: adding, contrasting, giving a reason, a result, a purpose, a condition, an order, an example, a conclusion.

Na skróty At a glance — one connector per job

+poza tym

adding besides, also

↔jednak

contrast however

?ponieważ

reason because

→dlatego

result that's why, so

◎żeby

purpose in order to

∑podsumowując

conclusion to sum up

Przecinek · The comma rule Put a comma before a connector that starts a new clause: Myślę, że… · Zostałem w domu, ponieważ padało. · Uczę się, żeby zdać egzamin. · Jest drogo, ale warto. No comma before i, oraz, albo, lub when they join two simple parts: Kupiłam chleb i mleko.

Poziom 1 · Podstawa The must-know set

B1 With these twenty you can link any exam text. Learn the left column; the case in (…) follows prepositional connectors.

Dodawanie Adding

PolskiEnglishPrzykład
i / orazand / as well as (more formal)Zwiedziliśmy muzeum oraz katedrę.
też / równieżalso, too (after the word it refers to)Ja też lubię jazz. · Firma również inwestuje w AI.
poza tymbesides, apart from thatMieszkanie jest tanie. Poza tym ma balkon.
a takżeand alsoLubię góry, a także morze.

Przeciwstawienie Contrast

PolskiEnglishPrzykład
alebutKurs jest drogi, ale bardzo dobry.
aand / while (mild contrast)Ja pracuję w biurze, a mój brat zdalnie.
jednakhoweverPlanowaliśmy wyjazd. Jednak zaczęło padać.
chociaż / choćalthoughChociaż było zimno, poszliśmy na spacer.

Przyczyna Reason

PolskiEnglishPrzykład
bobecause (spoken, informal)Nie przyjdę, bo jestem chory.
ponieważbecause (neutral, good in writing)Wybrałam pociąg, ponieważ jest szybszy.
dlatego żebecause (stressing the reason)Uczę się polskiego, dlatego że mieszkam w Polsce.
dzięki (komu / czemu)thanks to (positive)Dzięki nauczycielce zdałem egzamin.
z powodu (czego)because of (neutral / negative)Lot odwołano z powodu mgły.

Skutek Result

PolskiEnglishPrzykład
więcsoByło późno, więc wzięliśmy taksówkę.
dlategothat's why, thereforeLubię ludzi. Dlatego pracuję w obsłudze klienta.
dzięki temuthanks to this, as a result (positive)Jeżdżę rowerem. Dzięki temu nie stoję w korkach.

Cel i warunek Purpose & condition

PolskiEnglishPrzykład
żeby / aby(in order) to, so thatOszczędzam, żeby kupić mieszkanie.
jeśli / jeżeliif (real condition)Jeśli będzie ładna pogoda, pojedziemy nad jezioro.
gdybyif (unreal, + past form)Gdybym miał czas, uczyłbym się chińskiego.

Kolejność Order

PolskiEnglishPrzykład
po pierwsze / po drugie / po trzeciefirstly / secondly / thirdlyPo pierwsze, to tańsze. Po drugie, zdrowsze.
najpierw → potem → na koniecfirst → then → finallyNajpierw zrobiłem plan, potem napisałem tekst.
na przykład (np.)for exampleLubię kuchnię azjatycką, na przykład tajską.
podsumowującto sum upPodsumowując, to była udana podróż.

Sprawdź się · Poziom 1

  1. Padał deszcz, zostaliśmy w domu. (so)
  2. Wybrałem ten kurs, ma małe grupy. (because)
  3. Poszliśmy na plażę, było chłodno. (although)
  4. Uczę się wieczorami, zdać egzamin B1. (in order to)
  5. Zdałam egzamin regularnej nauce. (thanks to)
  6. Pociąg się spóźnił awarii. (because of)
  7. Mieszkanie jest blisko pracy. jest tanie. (besides)

Poziom 2 · Rozszerzenie More variety

B1+ Use these to avoid repeating ale and bo five times — this is what lifts the „leksyka” and „składnia” marks.

FunkcjaPolskiEnglishPrzykład
Dodawanie · Adding
addingponadtomoreoverHotel ma basen. Ponadto śniadanie jest w cenie.
adding (stronger)co więcejwhat's morePraca zdalna oszczędza czas. Co więcej, chroni środowisko.
addingoprócz tego / oprócz (czego)apart from that / apart from (sth)Oprócz polskiego uczę się hiszpańskiego.
not only… butnie tylko…, ale (także / również)…not only… but also…To nie tylko tanie, ale także zdrowe.
Przeciwstawienie · Contrast
contrastnatomiastwhereas, on the other handLatem jeżdżę rowerem, zimą natomiast tramwajem.
concessionmimo żeeven thoughMimo że byłam zmęczona, skończyłam raport.
concessionmimo (czego) / pomimo (czego)despite (sth)Mimo deszczu mecz się odbył.
balancez jednej strony… z drugiej strony…on the one hand… on the other…Z jednej strony to wygodne, z drugiej strony drogie.
but on the plus sideza tobut (to make up for it)Pokój jest mały, za to bardzo jasny.
insteadzamiast (czego) / zamiast tegoinstead of (sth) / insteadZamiast samochodu wybieram pociąg.
Przyczyna i skutek · Reason & result
reason (formal)gdyżfor, since (written)Proszę o zmianę terminu, gdyż będę w delegacji.
reason (negative)przez (co)because of (blame)Spóźniłem się przez korki.
result (formal)w związku z tymtherefore, in connection with thisKurs się kończy. W związku z tym zapraszam na imprezę.
result (negative)przez tobecause of that (bad result)Zaspałem i przez to spóźniłem się na pociąg.
Czas · Time
whenkiedy / gdywhenKiedy przyjechałam do Polski, nie znałam nikogo.
beforezanimbefore (+ clause)Zanim wyjdziesz, zamknij okno.
afterpo tym, jakafter (+ clause)Po tym, jak skończyłem studia, zacząłem pracę.
duringpodczas (czego) / w czasie (czego)during (sth)Podczas koncertu padał deszcz.
since thenod tamtej pory / od tego czasusince thenOd tamtej pory zawsze noszę parasol.
finallyw końcu / wreszciein the end / at lastWreszcie znaleźliśmy hotel.
Przykład i wyjaśnienie · Example & clarification
especiallyzwłaszcza / szczególnieespeciallyLubię owoce, zwłaszcza truskawki.
among othersmiędzy innymi (m.in.)among other thingsZwiedziliśmy m.in. Wawel i Kazimierz.
such astaki jaksuch asUprawiam sporty, takie jak pływanie i tenis.
that isczyli / to znaczythat is, i.e.Pracuję zdalnie, czyli z domu.

Sprawdź się · Poziom 2

Pokój jest mały, ___ ma piękny widok.

za to = but (to make up for it).

___ deszczu poszliśmy w góry.

mimo + noun in the genitive; mimo że + clause.

Spóźniłem się ___ korki.

przez + accusative (korki). z powodu needs the genitive: z powodu korków.

___ wyjdziesz, wyłącz komputer.

zanim = before (+ clause).

Latem pracuję w ogrodzie, zimą ___ czytam książki.

natomiast contrasts two parallel facts and can stand inside the clause.

Poziom 3 · Wyżej For a higher mark

B2 One or two of these per long text show range. Don't overuse them in a short card.

PolskiEnglishPrzykład
zatemtherefore, thusNie mamy czasu, zatem musimy się pospieszyć.
w rezultacie / w efekcieas a resultCeny wzrosły. W rezultacie ludzie mniej kupują.
pod warunkiem, żeprovided thatPojadę, pod warunkiem, że dostanę urlop.
w razie (czego)in case of (sth)W razie pytań proszę dzwonić.
w celu (czego)for the purpose of (sth)Piszę w celu uzyskania informacji.
ze względu na (co)because of, in view of (formal)Ze względu na remont biblioteka jest zamknięta.
niemniej (jednak)neverthelessFilm jest długi. Niemniej jednak warto go zobaczyć.
przecieżafter all (shared knowledge)Zadzwoń do niej, przecież to twoja przyjaciółka.
innymi słowyin other wordsInnymi słowy, wszystko zależy od nas.
reasumując / krótko mówiącto recap / in shortKrótko mówiąc, polecam ten hotel.
o ileas long as, providedPrzyjdę, o ile skończę pracę.
tymczasemmeanwhile / and yetWszyscy czekali. Tymczasem autobus odjechał.
Styl · Register notes bo is perfect when speaking but weak in a formal letter — use ponieważ or gdyż. In writing, avoid starting a sentence with bo or więc; start with Dlatego or Ponieważ instead. Gdyż never starts a sentence.

Sprawdź się · Poziom 3

  1. W razie proszę o kontakt. (problemy)
  2. Ze względu na wycieczka została odwołana. (pogoda)
  3. Zwracam się w celu informacji. (uzyskanie)
  4. Kupię ten samochód, pod , że będzie tańszy. (condition)

Najczęstsze błędy Top mistakes

Dzięki korkom spóźniłem się.
Przez korki spóźniłem się.
dzięki = positive cause only. Negative: przez (+ B) or z powodu (+ D).
Mimo że deszczu poszliśmy.
Mimo deszczu poszliśmy. / Mimo że padało, poszliśmy.
mimo + noun; mimo że + clause.
Uczę się bo chcę pracować w Polsce.
Uczę się, ponieważ chcę pracować w Polsce.
Comma before the connector; ponieważ is better in writing.
Gdyż było zimno, zostałam w domu.
Ponieważ było zimno, zostałam w domu.
gdyż cannot open a sentence.
Ja też jestem chory też.
Ja też jestem chory.
też / również once, right after the word it refers to.

Fiszki Flashcards · English → polski

besides, apart from that
poza tym
moreover
ponadto
what's more
co więcej
however
jednak
whereas
natomiast
although
chociaż / choć
despite (sth)
mimo (czego)
because (written)
ponieważ
thanks to (sth)
dzięki (czemu)
because of (sth)
z powodu (czego)
that's why
dlatego
therefore (formal)
w związku z tym
in order to
żeby / aby
before (+ clause)
zanim
since then
od tamtej pory
especially
zwłaszcza
on the one hand… on the other…
z jednej strony… z drugiej strony…
to sum up
podsumowując
in case of (sth)
w razie (czego)
provided that
pod warunkiem, że

Test końcowy Mixed test

  1. Ja lubię morze, mój mąż woli góry. (whereas)
  2. Gdy wygrał na loterii, kupiłbym dom. (if I…)
  3. Po tym, skończyłam kurs, znalazłam pracę. (after)
  4. Lubię polskie dania, na pierogi. (for example)
  5. Mieszkam blisko pracy. Dzięki chodzę pieszo. (thanks to this)
  6. , warto uczyć się języków. (to sum up)

Ściąga Cheat sheet

Spójniki według funkcji

  • + i, oraz, też, poza tym, ponadto, co więcej, nie tylko… ale też
  • ↔ ale, a, jednak, natomiast, za to, chociaż, mimo że, mimo + D
  • ? bo (mówione), ponieważ, gdyż, dlatego że, dzięki + C, z powodu + D, przez + B
  • → więc, dlatego, dzięki temu, przez to, w związku z tym, zatem
  • ◎ żeby / aby, w celu + D · if jeśli, gdyby, pod warunkiem że, w razie + D
  • ⏱ najpierw, potem, następnie, kiedy, zanim, po tym jak, podczas + D, w końcu
  • np. na przykład, zwłaszcza, m.in., takie jak, czyli
  • ∑ podsumowując, krótko mówiąc, reasumując
  • Przecinek przed: że, który, ponieważ, żeby, ale, chociaż